Mới tuần trước lại rộ lên tin FBI và cơ quan thuế Hoa Kỳ đang điều tra vụ tỷ phú trốn thuế. Đây không phải lần đầu tiên bởi cứ vài năm lại rò rỉ một vài vụ kiện cáo liên quan đế thuế của giới siêu giàu. Các hình thức né thuế ngày một đa dạng, và các biện pháp chống trốn thuế của chính phủ cũng dần siết chặt hơn.

Ai đang né thuế?

Những cáo buộc như thế này không phải mới và nhiều cái tên đã nhẵn mặt với báo chí từ năm này sang tháng khác. Đại diện cho 2007 và 2011 có Jeff Bezos của Amazon, 2016 George Soros lên báo,  2018 có Elon Musk của Tesla bị cáo buộc không trả thuế liên bang. 

Theo báo cáo mới nhất của ProPublica, suốt 5 năm 2014-2018, 25 người giàu nhất nước Mỹ có tổng tài sản tăng 401 tỷ USD chỉ chi 13,6 tỷ USD thuế thu nhập liên bang, tương đương mức 3,4%, trong khi mức thuế tại Mỹ là từ 10% đến 39,6%.  

Ở hầu hết các nước, thu nhập càng cao lại càng phải đóng nhiều thuế, nhưng khi bạn có cực kì nhiều tiền thì mọi chuyện lại khác.

Cách né thuế thường thấy là?

Tài sản của các tỷ phú phần lớn đứng tên doanh nghiệp, nhưng chính phủ chỉ đánh thuế vào các nguồn thu đứng tên cá nhân, gồm lương, cổ tức, lãi trái phiếu và khoản thu khi bán tài sản tài chính. 

Vậy các ông chủ siêu giàu có thể tự trả lương cho mình thật thấp và chỉ nộp thuế thu nhập cá nhân tương ứng với mức lương đó. Thế nhưng, tài sản khổng lồ của họ lại là cổ phiếu mang tên doanh nghiệp và không có thuế, chỉ khi bán mới bị tính thuế thặng dư vốn 20%.

Thông thường các tỷ phú không bán cổ phiếu mà dùng nó vay thế chấp ngân hàng để tránh thuế thặng dư vốn, giống cách Elon Musk đã làm với cổ phiếu Tesla trong nhiều năm. 

Cổ phiếu Tesla đã giúp Elon né thuế trong nhiều năm

Vậy thiệt hại ở đây là gì?

TJN cho biết các nước đang thất thoát khoảng 427 tỷ USD thuế mỗi năm, trong đó 245 tỷ USD do doanh nghiệp và 182 tỷ USD do cá nhân trốn thuế. Ngoài ra, theo IMF và WB đã tính toán, có khoảng 21.000-32.000 tỷ USD “tiền đen” chôn ở 100 “thiên đường thuế”, tương đương một nửa GDP toàn cầu.

Bởi thuế chỉ đánh vào thu nhập cá nhân chứ không đánh vào tài sản đứng tên tổ chức, nên người bình thường sống dựa vào thu nhập đang còng lưng trả thuế, còn giới siêu giàu sở hữu khối tài sản dưới tên các tổ chức thì không. Điều này đã tăng khoản các giàu nghèo hơn bao giờ hết

Năm 1960, 90% những người nghèo nhất nước Mỹ đang giữ 30% của cải nền kinh tế, ngày nay giảm xuống còn 25%. Trong khi đó 0,1% những người giàu nhất nước Mỹ vốn chiếm 10% của cải nền kinh tế năm 1960,  nay tăng gấp đôi thành 20%.

Chính phủ siết chặt luật thuế 

Trong thời gian tới chắc chắn việc né thuế sẽ không dễ dàng như trước, bởi các chính quyền đều nỗ lực trám các lỗ hổng trong luật thuế. Đầu tiên, G7 đã đồng thuận về mức thuế doanh nghiệp toàn cầu ít nhất 15%. Vậy doanh nghiệp có chi nhánh ở bất kỳ nước nào cũng cần đóng góp nhiều hơn, hạn chết việc hưởng lợi từ mức thuế 0-10% ở các nước thiên đường thuế như trước.

Bên cạnh đó, những đề xuất đánh thuế người giàu của chính quyền Joe Biden đã khiến giới tài phiệt Mỹ thật sự lo lắng. Ông tuyên bố rằng dù bán hay không bán cổ phiếu, giới tỷ phú vẫn phải nộp thuế thặng dư vốn sau khi qua đời. Điều này sẽ khích lệ họ bán các tài sản dạng cổ phiếu và nguồn thu của chính phủ lại tăng lên.  

Thiên đường thuế sắp hết thời?

Khi chính quyền dần siết luật thuế, các “thiên đường thuế” khó có cơ hội phát triển. Mặc dù là các khu vực có mức thuế rất thấp, nhưng họ phát triển kinh tế nhờ các loại hình dịch vụ bổ trợ cho các công ty đa quốc gia, như kế toán, luật sư, ngân hàng… Trong năm 2018, các dịch vụ tài chính và doanh nghiệp đã chiếm hơn 60% nguồn thu của quần đảo Virgin, một trong những thiên đường thuế nổi tiếng.

Hơn thế, khi OECD cho phép các nước tự do trao đổi thông tin tài chính để quản lý  tài sản ở nước ngoài của người nộp thuế, chính quyền đã thu được 104,75 tỷ USD thuế bổ sung cho các nước thành. Đồng thời tiền đang gửi tại các ngân hàng thiên đường thuế giảm mạnh từ 20-25%.

Tranh cãi xoay quanh việc tăng thuế người giàu

Một số người không đồng tình với việc tăng thuế người giàu. Ông Edward Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research Inc cho rằng “1% đang đóng hơn 40% thuế thu nhập liên bang. Từng đó vẫn chưa đủ hay sao?”

Đồng quan điểm đó, nhà kinh tế Erica York cho rằng chính quyền Biden “đang thực hiện các biện pháp tăng thuế không hiệu quả, có thể làm suy yếu tăng trưởng kinh tế và giảm khả năng cạnh tranh của Mỹ”. 

Tuy nhiên, nữ Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Alexandria Ocasio-Cortez ủng hộ tăng thuế với người giàu, đề xuất mức thuế lũy tiến cao nhất tới 70% áp dụng với thu nhập trên 10 triệu USD.

Mức thuế này vẫn chưa phải là cao nhất trong lịch sử Mỹ. Năm 1944, tổng thống Roosevet từng đề xuất mức thuế suất lũy tiến cao nhất là 100% với thu nhập trên 25.000 USD. Cuối cùng sau nhiều tranh cãi với Quốc hội, mức thuế suất cao nhất là 94%.

Phạm Thùy Trang

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest