Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc thời gian qua đã khiến nhiều người đặt ra câu hỏi rằng liệu có một ngày Trung Quốc sẽ vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế số 1 thế giới không? Sự bùng phát dịch COVID-19 tưởng chừng sẽ khiến đà tăng trưởng của Trung Quốc chậm lại, nhưng hóa ra chính Mỹ và châu Âu mới là các nước thiệt hại nặng nhất. Trong khi Trung Quốc đã nhanh chóng phục hồi và tăng trưởng dương, càng làm cho khả năng Trung Quốc vượt Mỹ rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, Bloomberg cho rằng chưa chắc Bắc Kinh đã làm được điều đó, và có thể là không bao giờ làm được điều đó. Tại sao lại như vậy?

Những nhân tố quyết định tới tăng trưởng kinh tế

Tổng thể, có 3 nhân tố chính quyết định tới tăng trưởng của một nền kinh tế.  Đầu tiên là lực lượng lao động, thứ 2 là thị trường vốn, bao gồm mọi thứ từ nhà máy tới cơ sở hạ tầng giao thông vận tải, tới mạng lưới liên kết. Cuối cùng là năng suất lao động.

Trong mỗi nhân tố này, Trung Quốc đều phải đối mặt với một tương lai không chắc chắn.

Năng suất lao động

Hãy bắt đầu với năng suất lao động. Bài toán ở đây rất đơn giản, càng nhiều lao động thì càng tăng trưởng, và đây là thách thức đầu tiên của Trung Quốc.

Phải thừa nhận rằng nước này đang chịu tình trạng tỷ lệ sinh thấp, hậu quả của chính sách 1 con. Điều này nghĩa là dân số Trung Quốc trong độ tuổi lao động đã đạt đỉnh. Nếu tỷ lệ sinh vẫn ở mức thấp, dân số Trung Quốc sẽ giảm 260 triệu trong 3 thập kỷ tới. Đây sẽ là thách thức lớn cho Trung Quốc.

Tỷ lệ sinh giảm là một vấn đề nghiêm trọng tại Trung Quốc

Nhằm giải quyết vấn đề này, Trung Quốc đã thay đổi hướng đi. Các biện pháp kiểm soát sinh sản đã được nới lỏng. Năm 2016, Trung Quốc đã cho phép một gia đình có thể sinh 2 con, năm nay đã cho phép thành 3 con. Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng lên kế hoạch tăng tuổi nghỉ hưu, nhằm kéo dài thời gian lao động của người dân.

Nhưng mà ngay cả khi kế hoạch này có hiệu quả, vấn sẽ rất khó để hạn chế tác động tiêu cực của tỷ lệ sinh giảm. Và Bloomberg tin rằng các quy định không phải là thứ duy nhất khiến các gia đình muốn có thêm con. Còn nhiều lí do nữa như chi phí nuôi nấng cao, tiền nhà, tiền học tăng cao. Và phải thừa nhận rằng dân Trung Quốc hiện rất ngại sinh con. Kinh tế học giản đơn đã có vài bài về lý do vì sao dân Trung Quốc chỉ muốn sinh 1 con, hoặc thậm chí không nghĩ đến vấn đề này.

Triển vọng thị trường vốn và năng suất lao động

Triển vọng của thị trường vốn có vẻ như không quá ảm đạm như lực lượng lao động. Trung Quốc sở hữu hệ thống cơ sở hạ tầng tốt bậc nhất thế giới, với các đường ray, nhà máy, và hệ thống 5G. Tuy nhiên, sau nhiều năm nhận được sự đầu tư ồ ạt, có nhiều dấu hiệu cho thấy lợi nhuận từ các hoạt động này đang giảm dần. Công nghiệp Trung Quốc đang rơi vào tình trạng dư thừa công suất, xuất hiện nhiều thị trấn ma. Ngoài ra, các đường cao tốc 6 làn đường dẫn đến những khu vực thưa dân cư đang phản ánh việc đầu tư thiếu hiệu quả.

Với việc lực lượng lao động suy giảm, và chi tiêu vốn đang quá cao, năng suất lao động sẽ là chìa khóa tăng trưởng trong tương lai củaTrung Quốc. Thúc đẩy năng suất lao động cần những thứ như loại bỏ hệ thống hộ khẩu lỗi thời (vốn trói lao động làm việc tại nơi họ sinh ra), tạo lợi thế cạnh tranh công bằng giữa các công ty nhà nước lớn và các doanh nghiệp tư nhân, loại bỏ rào cản cho nước ngoài tham gia kinh doanh cũng như góp mặt trong hệ thống tài chính.

Tâm lý e ngại Trung Quốc trên thế giới

Khác với Mỹ, tâm lý e ngại, thậm chí bài Trung Quốc xuất hiện nhiều nơi trên thế giới. Khảo sát mới đây của Pew cho thấy 76% dân Mỹ không thích Trung Quốc, mức cao kỷ lục. Hình ảnh của Trung Quốc xấu đi rất nhiều trong năm ngoái, khi họ liên tục dính “phốt”, từ các vấn đề về nhân quyền, đến nguồn gốc của dịch COVID-19, cho dù Bắc Kinh đã nỗ lực theo đuổi chính sách đối ngoại bằng vaccine – tặng hàng triệu liều vaccine cho các nước trên thế giới.

Thái độ quyết định tất cả, ngay cả với tăng trưởng kinh tế. Nếu quan hệ giữa Trung Quốc với Mỹ và các đồng minh tiếp tục căng thẳng, những khoản đầu tư nước ngoài sẽ không chọn quốc gia đông dân nhất thế giới là điểm dừng chân. Và thực tế điều này đang diễn ra. Châu Âu đã và đang rút khỏi một thỏa thuận đầu tư lớn với Trung Quốc, trong khi Ấn Độ thì đóng cửa với công nghệ đến từ Trung Quốc.

Hình ảnh Tung Quốc cũng đang ngày một xấu đi tỏng amtws thế giới

Liệu có khủng hoảng tài chính?

Các cải cách bị đình trệ cộng với sự cô lập quốc tế có thể đẩy Trung Quốc và một kịch bản tồi tệ: Khủng hoảng tài chính.

Kể từ năm 2008, tỷ suất tín dụng/ GDP đã tăng phi mã từ 140% lên 290%. Con số này đủ để gây ra rất nhiều vấn đề về tài chính đối với các nước khác.

Bloomberg Economics ước tính rằng, một cuộc khủng hoảng kiểu ngân hàng Lehman Brothers có thể đẩy Trung Quốc vào cuộc suy thoái nặng nề, kéo theo đó là một thập kỷ mất mát với mức tăng trưởng gần bằng 0.

Con số “ảo”

Bên cạnh đó, con số tăng trưởng thật sự của Trung Quốc cũng gây ra nghi ngờ. Các nhà lãnh đạo của nước này đã thừa nhận vấn đề đó. Dữ liệu GDP là “do con người tạo ra”, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã tuyên bố như vậy khi ông còn là chủ tịch tỉnh Liêu Ninh.

Một con số được các nhà kinh tế thuộc Đại học Trung Quốc của Hong Kong và Đại học Chicago cho thấy từ năm 2010 – 2016, tăng trưởng GDP “thật” của Trung Quốc thấp hơn 1,8% so với các con số chính thức. Nếu Trung Quốc trên thực tế tăng trưởng thậm hơn, việc vượt Mỹ sẽ trở nên khó khăn hơn.

Vậy đấy, với những lý do trên, Trung Quốc nhiều khả năng vẫn sẽ chỉ là “kẻ về nhì vĩ đại”, nếu họ không cố gắng giải quyết những vấn đề còn tồn đọng.

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

2 Comments

    Bài viết khá hay, cung cấp cái nhìn phổ rộng. Tuy nhiên sẽ hay hơn nếu có thêm nhiều dẫn chứng và có sự chính xác trong chính tả. Cảm ơn bạn

    Paul Nguyễn

    Cám ơn bạn đã có những nhận xét tích cực. Đây là nguồn động viên rất lớn cho team.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest