Thương mại là một phần không thể thiếu của nền kinh tế, và trong suốt quá trình hình thành, người ta đã xây dựng rất nhiều học thuyết để làm tiền đề cho các chính sách đối ngoại của mình. Tùy thuộc vào bạn tin vào học thuyết nào, thì cách tiếp cận của bạn với các vấn đề sẽ rất khác nhau.

Vậy, 4 học thuyết thương mại phổ biến nhất là gì?

1/ Trọng thương

Thuyết trọng thương luôn cho rằng vàng bạc là biểu tượng của sự giàu có, nhưng sự phân chia vàng bạc lại không bao giờ công bằng, mà mang tính chất bóc lột. Ý là nếu nước bạn đang có thêm một cân vàng thì chỗ vàng đó chắc chắn là lấy từ nước mình.

Vì thế, để nước bạn nghèo đi và nước mình giàu có hơn, trọng thương sẽ tăng cường xuất khẩu để thu lại nhiều vàng hơn, đồng thời hạn chế nhập khẩu để tránh vàng nước mình rò rỉ sang nước bạn. Đa phần ở các nước, bạn sẽ thấy bao giờ thuế nhập khẩu cũng cao hơn thuế xuất khẩu. Đây cũng có thể coi là một hình thức trọng thương.

2/ Lợi thế so sánh

Lợi thế so sánh nói rằng năng suất lao động và chi phí để sản xuất cùng một loại mặt hàng giữa các nước là không giống nhau, sẽ có những nước có đủ điều kiện (tự nhiên và nhân tạo) để sản xuất với chi phí rẻ hơn và sản xuất được nhiều hơn cùng một loại sản phẩm khi so với các nước khác. Vì thế, nước nào sản xuất hiệu quả cái gì thì nên chuyên môn hóa để xuất khẩu chỉ cái đó, đồng thời sẽ nhập khẩu những hàng hóa mà nếu nước mình có sản xuất cũng sẽ không hiệu quả bằng nước bạn.

So sánh chút nhé, trọng thương cho rằng trong giao thương, nếu một nước “thắng” thì nước còn lại sẽ “thua”; trong khi đó lợi thế so sánh lại nói rằng cả hai bên sẽ cùng thắng nếu cùng hợp tác bù trừ cho yếu điểm của nhau.

Lợi thế so sánh cho rằng: Ai làm tốt việc nào thì nên tập trung làm việc đó thôi

3. Mô hình Heckscher Ohlin

Mô hình Heckscher Ohlin tiếp tục nghiên cứu lợi thế so sánh một cách chi tiết hơn, dự đoán xem các nước sẽ xuất khẩu và nhập khẩu cụ thể là những loại hàng gì, dựa vào những yếu tố sản xuất sẵn có ở nước đó. Như vậy nè, nếu nước mình dồi dào yếu tố sản xuất cái gì thì mình nên sản xuất để xuất khẩu cái đó, và nếu nước mình khan hiếm yếu tố sản xuất cái gì thì tốt nhất nên để nước bạn sản xuất rồi nước mình nhập khẩu về dùng cũng được. 

Ví dụ Việt Nam nhiều lao động và ít vốn, vậy sẽ sản xuất rồi xuất khẩu những mặt hàng cần nhiều lao động như giày dép, đồng thời nhập khẩu những sản phẩm cần nhiều vốn để sản xuất, như thép chẳng hạn.

4/ Thuyết thương mại mới

Nếu theo thuyết số 2 và số 3 trên kia, thường thì một nước sẽ sản xuất để xuất khẩu một loại mặt hàng, song lại nhập khẩu một loại mặt hàng khác. Nhưng thực tế không giống vậy, các nước vẫn xuất nhập khẩu cùng một loại sản phẩm, ví dụ Thụy Điển xuất khẩu ô tô (Volvo) và nhập khẩu ô tô (BMW), chứ không phải xuất khẩu thứ này và nhập khẩu thứ khác.

Thuyết thương mại mới đã giải thích cho sự kỳ lạ này dưới góc nhìn của người tiêu dùng. Người tiêu dùng luôn thích sản phẩm đa dạng và giá thành rẻ. Nên ở góc độ Thụy Điển là nước nhập khẩu, họ sẽ nhập khẩu ô tô từ nước khác nữa nhằm thỏa mãn nhu cầu về sự đa dạng ô tô của người tiêu dùng. Còn ở góc độ Đức là nước xuất khẩu, khi Đức phải sản xuất xe hơi với số lượng cực lớn để phục vụ thị trường nhiều nước, chi phí sản xuất tính trên mỗi chiếc xe rẻ hơn, kéo theo giá của mỗi chiếc xe thấp xuống, và người tiêu dùng lại càng không đắn đo khi mua xe Đức.

Vậy trên đây là 4 học thuyết phổ biến nhất về thương mại, nếu có thêm bất kì câu hỏi gì, hãy comment bên dưới nhé.

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest