Ai cũng hiểu tầm quan trọng của dầu mỏ trong cuộc sống. Dầu mỏ giờ không còn đơn thuần là nhiên liệu cho xe hơi nữa, mà còn là thước đo cho những biến động của nền kinh tế, được mọi người tôn sùng là “vàng đen”. Đã có rất nhiều cuộc chiến nổ ra, cũng đã có quá nhiều cuộc tranh luận chính trị về dầu mỏ.

Nhưng hãy gạt chính trị sang một bên, chỉ coi dầu mỏ là một dạng năng lượng đơn thuần như than đá, sắt, đồng. Có bao giờ bạn tự hỏi rằng nếu chúng ta tiếp tục sử dụng dầu mỏ, liệu nguồn năng lượng này sẽ cạn kiệt? Liệu dầu trên Trái Đất sẽ hết vào một ngày nào đó chăng?

Câu trả lời không hề đơn giản

Sẽ rất đơn giản nếu chúng ta nói với nhau rằng: “Ồ, sẽ không bao giờ có chuyện hết dầu đâu, ít nhất là trong thế hệ của chúng ta, hoặc 2,3 thế hệ nữa.” Tuy nhiên, trên thực tế không đơn giản như vậy.

Chúng ta chưa biết chắc liệu Trái Đất thực sự có bao nhiêu dầu. Tất cả những gì chúng ta đã và sẽ nói với nhau trong bài viết này đều dựa trên những tính toán mà chúng ta đã biết, còn ẩn sâu trong lòng đất là gì thì chưa ai dám chắc. Có thể có rất nhiều dầu, hoặc cũng có thể là không có gì hết.

Hơn nữa, nếu như một ngày nào đó con người phát minh ra cách tái chế dầu mỏ, thì chẳng phải dầu mỏ sẽ là vô tận sao? Hoặc nếu con người trong tương lai không sử dụng dầu nữa, vậy thì chắc chắn nhu cầu dầu mỏ sẽ giảm xuống. Khi đó, chắc chắn dầu mỏ sẽ lâu hết hơn.

Vẫn chưa có một nghiên cứu nào có thể trả lời chính xác rằng: Chúng ta còn bao nhiêu dầu?

Những điều chúng ta đã biết

Theo ước tính năm 2019 của công ty BP, tổng dự trữ lượng dầu mỏ trên toàn thế giới là 1,7 nghìn tỷ thùng. Tiêu thụ dầu mỏ năm 2019 của thế giới là 35,9 tỷ thùng. Như vậy, một phép toán đơn giản sẽ cho thấy chúng ta chỉ còn gần 50 năm là sẽ dùng hết dự trữ dầu mỏ, với điều kiện tổng lượng dự trữ và lượng tiêu thụ dầu mỏ giữ nguyên.

Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ dự trữ dầu mỏ nói trên chỉ đại diện cho một lượng dầu mà chúng ta đã biết, có kế hoạch khai thác và thực tế đã đưa cơ sở hạ tầng vào khai thác. Điều này có nghĩa rằng công nghệ đóng vai trò quyết định đối với lượng dự trữ dầu mỏ. Một số công nghệ được sử dụng trong ngành khai thác dầu mỏ đã làm tăng đáng kể dự trữ tài nguyên này, chẳng hạn như thủy lực cắt phá (fracking), tất nhiên công nghệ này đã và đang gây tranh cãi liên quan đến vấn đề môi trường.

Hơn nữa, con người hiện nay cũng đang nỗ lực để tìm ra những mỏ dầu mới. Một điều khá hay ho là năm nào cũng xuất hiện những lo ngại Trái Đất hết dầu, nhưng thực tế là lượng dầu con người tìm ra gấp nhiều lần lượng dầu con người tiêu thu. Ví dụ, cách đây 40 năm trữ lượng xác minh của dầu là 90 tỉ tấn và thời đó mỗi năm con người tiêu thụ hết 3 tỉ tấn dầu. Khi đó, người ta dự báo rằng 30 năm nữa sẽ hết dầu, tức là nếu dự báo này đúng thì chúng ta đã hết nguồn tài nguyên này từ thế kỷ trước. Thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Tất cả đều là nhờ vào việc con người đã dùng nhiều kỹ thuật để phát hiện ra các mỏ dầu mới.

Dầu cũng có dăm bảy loại dầu

Về mặt nguyên lý, nói dầu đang hết dần thì đúng. Nhưng vấn đề là có rất nhiều loại dầu trên Trái Đất. Dầu mà chúng ta đề cập nhiều nhất, cũng là dầu được đề cập trong bài viết này, là dầu mỏ. Tuy nhiên, có những dầu rất đặc, nặng, thậm chí là ở thể rắn. Hay như có những loại dầu nằm trong đá ở dạng người ta gọi là đá dầu hay cát dầu.

Các nhà khoa học cho rằng dầu mỏ chỉ chiếm 30% trên Trái Đất, còn lại là các loại dầu nặng, dầu rất nặng. Như vậy có thể thấy tiềm năng khai thái dầu vẫn còn rất dồi dào, vấn đề chỉ là giá dầu khi đó có thể sẽ đắt vì công nghệ khai thác dầu sẽ tinh vi hơn.

Giấc mơ tái chế dầu

Con người không phải không nghĩ đến cách tái chế dầu. Khi công nghệ phát triển, các cơ quan như Cơ quan Năng lượng Mỹ (EIA) bắt đầu tập trung vào cái gọi là “tài nguyên có thể phục hồi về mặt kỹ thuật: (TRR). Thuật ngữ này được áp dụng cho các loại dầu có thể được khai thác và sử dụng bằng các phương pháp kỹ thuật, nhưng không tạo ra lợi nhuận (tức là không bán được). Như vậy, những loại dầu TRR này chỉ không buôn bán được, nhưng vẫn có thể sử dụng được.

Trên thực tế, lượng dầu TRR lớn hơn nhiều lần so với lượng dầu dự trữ tại Mỹ. Theo thống kê của EIA, năm 2020, có 314 tỷ thùng dầu TRR, so với chỉ 42 thùng dầu dự trữ.

Thế giới hết dầu, hay chúng ta không còn cần dầu?

Thay vì chúng ta tự hỏi rằng bao giờ hết dầu, hãy hỏi một câu hỏi khác. Đó là liệu sẽ có một ngày chúng ta không quá cần dầu không? Đây cũng là mục tiêu mà con người đang hướng đến. Tăng tốc chuyển đổi từ một nền kinh tế phụ thuộc vào các dạng năng lượng hóa thạch sang xây dựng nền kinh tế bền vững, đa dạng và có lợi nhuận cao hơn – đây chính là mục tiêu lớn nhất của con người.

Đã có rất nhiều nỗ lực nhằm đa dạng hóa dạng năng lượng con người có thể sử dụng. Chẳng hạn như dùng điện để chạy xe – một trong những ngành công nghiệp hứa hẹn bùng nổ trong tương lai. Các dạng năng lượng như mặt trời, gió, nước đều được coi là vĩnh cửu và đang được nghiên cứu ứng dụng để giúp con người đỡ phụ thuộc vào dầu mỏ. Tuy nhiên, cản trở của những phương pháp này là giá thành cao, và không phải nước nào cũng có điều kiện nghiên cứu và áp dụng đại trà.

Đã có rất nhiều năng lượng tái tạo được nghiên cứu và sử dụng

Như vậy, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để bớt phụ thuộc vào dầu mỏ quan trọng hơn việc khai thác làm sao để dầu lâu hết nhất có thể. Đây cũng là hướng đi chính cho sự phát triển bền vững của thế giới.

Tham khảo: Petrovietnam, Discover Magazine.   

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest