Chiều ngày 11/07, hàng nghìn người tràn ra khắp các con đường ở thủ đô Havana phản đối tình cảnh khan hiếm lương thực và hàng hóa, bao gồm cả việc thiếu thốn thuốc men và dịch vụ y tế trong lúc dịch bệnh đang diễn biến phức tạp. Đây là lần đầu tiên trong suốt 60 năm Cuba mới chứng kiến một cuộc biểu tình ‘căng’ như vậy.

1/ Tình cảnh phức tạp của Cuba

Sau Cách mạng Cuba lật đổ chính quyền do Mỹ hậu thuẫn, Mỹ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Cuba và cấm vận suốt từ năm 1960 đến giờ. Tuy mối quan hệ Mỹ-Cuba có thân thiết hơn dưới thời Obama nhưng sau đó chính quyền Donald Trump tái thiết lập cấm vận. Nước này hầu như chỉ giao thương với các nước cùng khối xã hội chủ nghĩa là Liên Xô cũ, sau này có thêm Venezuela.

Khi dịch bệnh bùng phát, việc sản xuất lại càng khó khăn khiến hàng hóa nước này bị thiếu hụt nghiêm trọng. Người dân không tìm được lương thực và nhu yếu phẩm như sữa, thịt lợn, dầu gội hay thuốc men tại các chợ và cửa hàng. Kể cả nếu tìm được chỗ bán, họ cũng không thể mua vì mức giá ‘giết người’. Lạm phát ở đây đã nhảy lên 500%-900% sau khi chính sách hủy bỏ hệ thống 2 đồng nội tệ của nước này được tung ra. 

Thousands of Cubans take to the streets in rare anti-government protests
Đây là một trong số những cuộc biểu tình hiếm hoi tại Cuba

Trong lúc khủng hoảng, nhiều nghệ sĩ quốc tế như Don Omar, Ricardo Montaner, Alejandro Sanz,… hưởng ứng một chiến dịch trên mạng xã hội có hashtag #SOSCUBA và #SOSMATANZAS, nhằm quyên góp tiền, nhu yếu phẩm và y tế phẩm cho Cuba. Tuy nhiên, chính phủ Cuba nói rằng đây là một âm mưu mang tính xuyên tạc và yêu cầu các khoản quyên góp phải được chuyển thẳng đến ngân hàng nhà nước Cuba.

2/ Cuộc biểu tình này căng thẳng đến mức nào?

Đây là lần biểu tình lan nhanh và có quy mô lớn hơn bất kỳ lần biểu tình nào trước giờ của Cuba. Ban đầu là một cuộc biểu tình chống chính phủ ở thành phố San Antonio de los Baños, phía tây nam của thủ đô Havana, nhưng sau đó cuộc biểu tình đã phát triển thành phong trào lan  khắp 40 tỉnh, thành phố của Cuba.

Nhiều cuộc biểu tình được phát trực tiếp trên mạng xã hội, ghi lại hình ảnh dòng người ùn ùn xuống đường hô vang khẩu hiệu ‘đả đảo độc tài’ và ‘đả đảo cộng sản’. Đáng nói là một số người còn lật tung xe cảnh sát và cướp phá các cửa hàng thuộc sở hữu của nhà nước. Các cửa hàng này là nơi duy nhất người dân tìm thấy những nhu yếu phẩm cơ bản, nhưng với một mức giá rất cao.

Nhưng bên cạnh đó, những người ủng hộ chính phủ cũng đã ào ra đường. Hai phe xô xát cãi cọ rất náo nhiệt và sau đó đã được cảnh sát xử lý.

3/ Mỹ ủng hộ người dân Cuba?

Không riêng gì người dân Cuba, những người Cuba sống ở nước ngoài cũng ào xuống đường hưởng ứng. Hơn thế, tối ngày 11/07, nhiều nhà lập pháp Mỹ đã đăng lên mạng xã hội ủng hộ việc người dân Cuba biểu tình. Lãnh đạo Thiểu số Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy (Đảng Cộng hòa, bang California) đăng trên Twitter: “Sau nhiều thập kỷ chịu đựng chế độ cộng sản độc tài, người dân Cuba xứng đáng được tự do. Tôi tự hào sát cánh cùng người dân Cuba đòi lại quyền tự do”.

Hàng loạt nhà lập pháp Mỹ lên tiếng ủng hộ người dân Cuba

Bà Daniella Levine Cava (Đảng Dân chủ), thị trưởng Hạt Miami-Dade cũng đồng ý như vậy “Chúng ta cùng với người dân trên đảo quốc Cuba và cộng đồng tại đây đấu tranh vì tự do và các quyền cơ bản của con người– có lẽ những hành động dũng cảm của người Cuba sẽ giúp chúng ta tiến gần hơn tới giấc mơ về một đất nước Cuba tự do”

Một người Mỹ gốc Cuba là Thượng nghị sĩ Marco Rubio (Đảng Cộng hòa, bang Florida) chia sẻ: “Những cuộc biểu tình tự phát tại nhiều thành phố ở Cuba đang diễn ra với những tiếng hò hét #NoTenemosMiedo (Chúng tôi không sợ). Sự thất vọng với sự bất tài, tham lam và áp bức của chế độ độc tài đang tăng lên”.

4/ Chính quyền Cuba nói gì?

Thông tấn xã chính thức của nhà nước Cuba cho biết trong một cuộc họp báo ngày 13/07, ngoại trưởng  Bruno Rodriguez tố cáo Washington đã dùng hệ thống công nghệ cao khuếch tán thông tin nhằm kích động biểu tình, gây rối loạn và chia rẽ người dân và chính quyền Cuba. Ông Rodriguez còn cho biết đây là một dự án chính trị được chính phủ Mỹ đổ tiền nuôi suốt một thời gian dài.

Ngoài ra, ngoại trưởng Rodriguez cũng cho hay sau khi Havana trình báo lên Đại hội đồng Liên Hợp Quốc yêu cầu Mỹ xóa bỏ cấm vận, một chiến dịch truyền thông chống Cuba trên diện rộng đã diễn ra từ 23/06. Chiến dịch này gồm có các kêu gọi gây thù địch với giới chức Cuba, ám sát lãnh đạo, khuyến khích di cư vượt biên,…

5/ Liệu báo chí có đáng tin?

Không biết liệu Mỹ có kích động biểu tình như Cuba nói, nhưng việc nhiều tờ báo nổi tiếng của Mỹ đang đưa thông tin sai lệch về vụ biểu tình ở Cuba là có thật. Kênh RT của Nga cho biết bức ảnh dưới đây chụp lại cuộc tuần hành ở Havana ngày 11/7 ủng hộ chính phủ, nhưng truyền thông Mỹ lại chú thích là ‘biểu tình chống chính phủ’.

Ngoài ra, trên instagram, CNN đã đăng một bức ảnh của phóng viên AFP được cho là cuộc biểu tình ở Havana ngày 11/07. Nhưng khi lục lại kho ảnh của AFP, bức ảnh đó nói về cuộc biểu tình ở Miami, Florida và CNN đã bỏ phần chú thích trong bức ảnh của AFP.

6/ Kết quả của cuộc biểu tình

Theo những gì nhóm đòi quyền lưu vong Cuba Lex chia sẻ với Reuters, ít nhất 100 người biểu tình và nhà báo đã bị bắt sau vụ biểu tình 11/07. Một cư dân Havana là anh Maykel nói rằng anh không thể tiếp tục sống ở nơi này, và “Tôi không biết liệu điều này có xảy ra lần nữa hay không, vì hiện tại Havana đã được quân sự hóa.”

Reuters còn cho biết, đường phố của Havana ngày 12/07 vắng ngắt như chưa hề có cuộc biểu tình nào xảy ra mặc dù lực lượng cảnh sát xuất hiện dày đặc. Đáng nói là tình trạng mất internet thường xuyên diễn ra khiến nhiều người không thể truy cập thông tin.

Về phía chính phủ Cuba, chủ tịch nước Miguel Diaz-Canel đã phủ nhận việc nhiều người bị bắt giữ, và cho rằng đây là những thông tin đã bị bóp méo. Hơn thế, Cuba quyết định không đánh thuế và không hạn chế nhập khẩu thực phẩm, thuốc men, sẽ có hiệu lực đến 31/12/2021.

Tuy nhiên người dân vẫn rất bối rối, nhất là sau khi internet được thiết lập lại vào ngày 14/07. Hàng loạt bài đăng và clip chia sẻ những thông tin trái chiều, còn có video về cách cảnh sát đã bạo lực thế nào với người dân.

Nguồn: Reuter, Wall Street Journal

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest