Nói về lãi suất, tỷ suất lợi nhuận, hiện nhiều bạn vẫn chưa hiểu cách tính thế nào cho đúng, vậy ta hãy xem xét vấn đề này nhé. 

Lãi suất

Về học thuật, hoặc giao dịch doanh nghiệp, nói về lãi suất, thì ta luôn phải tính theo năm. Khi chúng ta nói lãi suất 3 tháng là 9%/năm, thì có nghĩa là lãi suất chúng ta nhận được sau 3 tháng khi đầu tư 100 đồng là:

100 x 9% x (3 tháng / 12 tháng) = 2.25 đồng

Nếu chúng ta tiếp tục tái tục khoản tiền gửi này mỗi 3 tháng ở mức 9% (gửi 102.25 đồng và tiếp tục như vậy) trong vòng 1 năm Thì lợi nhuận thực tế, lên đến 9.3%.Tuy nhiên nếu chúng ta đầu tư lãi suất kỳ hạn 12 tháng ở mức 9%/năm, thì ta chỉ nhận được 9 đồng sau 1 năm. 

Nếu nói về cho vay, thì ngân hàng có 2 cách tính lãi suất là theo dư nợ ban đầu hoặc giảm dần. Đối với dư nợ ban đầu, số tiền trả lãi và gốc sẽ có định hằng tháng (do lãi suất tính dựa trên khoản vay gốc, ví dụ 100 triệu đồng). Đối với dư nợ giảm dần, số tiền phải thanh toán sẽ giảm dần theo thời gian. 

Nếu thanh toán theo dư nợ ban đầu, số tiền thanh toán ban đầu sẽ ít hơn so với dư nợ giảm dần. Tuy nhiên, càng về sau, số tiền thanh toán theo dư nợ giảm dần sẽ càng ít đi (trong khi thanh toán theo dư nợ ban đầu vẫn giữ nguyên), và tổng lãi suất phải trả sẽ thấp hơn so với dư nợ ban đầu. 

Đối với vay tín dụng đen, thì thường người vay sẽ phải trả lãi theo tháng – mức thông dụng là 10% / tháng – tương đương 214%/năm nếu người vay không trả lãi hằng tháng, và để cho lãi mẹ đẻ lãi con. 

Tỷ suất lợi nhuận

Tương tự như lãi suất, khi nói về hiệu quả của 1 khoản đầu tư, chúng ta phải nói đến tỷ suất lợi nhuận theo năm. Hãy cùng xem xét 1 khoản đầu tư 100 triệu đồng trong 6 tháng có lợi nhuận là 20% theo những trường hợp sau:

Trường hợpTỷ suất lợi nhuận / năm
Lãi 20% sau 6 tháng, 6 tháng sau không đầu tư nữaLợi nhuận cả năm là 20%
Lãi 20% sau 6 tháng, 6 tháng sau gửi tiết kiệm 10% / nămLợi nhuận cả năm là 26%Công thức: 1.2 x [1+(10% x 6/12)] – 1 = 1.2 x 1.05 – 1

Còn có một khái niệm nữa, là quy đổi lợi nhuận tương đương theo năm (annualized rate of return) – có nghĩa là quy đổi tỷ suất lợi nhuận trong 1 khoảng thời gian ví dụ như 1 tháng, 3 tháng thành lợi nhuận trong 1 năm. Điều này không có nghĩa là tỷ suất lợi nhuận cả năm sẽ đạt được mức quy đổi, mà chỉ quy đổi tương đương theo năm. 

Trường hợpTỷ suất lợi nhuận quy đổi theo năm
Lãi 20% sau 3 thángLợi nhuận cả năm là 107.36% Công thức: 1.2(12/3) – 1

Một số quỹ đầu tư có thể dùng mức tỷ lệ lợi nhuận tương đương theo năm thay vì tỷ suất lợi nhuận tính đến một thời điểm cụ thể để làm cho nhà đầu tư có cảm giác là mức lợi nhuận của quỹ rất cao, nhưng trên thực tế, mức lợi nhuận này chưa thể phản ánh tình hình hoạt động của quỹ trong cả năm. 

Đối với các khoảng đầu tư dài hạn, chúng ta phải chuyển đổi thành tỷ suất lợi nhuận bình quân theo năm để đánh giá liệu khoản đầu tư có hiệu quả hay không. 

Trường hợpTỷ suất lợi nhuận quy đổi theo năm
Lãi 100% sau 6 nămLợi nhuận bình quân hằng năm là 12.25%Công thức: 2(1/6) – 1

Với ví dụ trên chúng ta có thể thấy lợi nhuận 100% sau 6 năm có vẻ nhiều, nhưng chỉ tương đương với mức lợi nhuận 12.25% mỗi năm.

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest