Bài viết ngày hôm nay sẽ đề cập đến một vấn đề từ lâu đã gây nhức nhối với các nhà hoạch định chính sách của chúng ta, đây cũng là trung tâm của các cuộc thảo luận về việc làm sao để nâng cao chất lượng của nền kinh tế. Đó là NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG.

Chúng ta đã nghe báo đài nói nhiều đến vấn đề năng suất lao động, như là năng suất lao động của người Việt thấp, làm sao để tăng năng suất lao động. Nhưng chúng ta có thực sự hiểu năng suất lao động là gì không?

Vậy năng suất lao động là gì?

Thật ra định nghĩa của khái niệm này rất rất đơn giản, đó là toàn bộ sản lượng chia cho tổng số nhân công bình quân. Đấy là với một công ty, còn với một quốc gia, năng suất lao động được tính bằng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chia cho Tổng số người lao động bình quân của một quốc gia đó. Đây cũng là cách tính của Việt Nam (Nguồn: gso.gov.vn) 

Ngoài ra, cũng có thể tính năng suất lao động trên giờ lao động. Rất đơn giản, vẫn lấy GDP chia cho tổng số giờ lao động. Như vậy, chúng ta có thể biết được một giờ lao động tạo ra bao nhiêu sản phẩm.

Năng suất lao động phản ánh năng lực tạo ra của cải. Đây cũng là chỉ tiêu quan trọng nhất thể hiện tính chất và trình độ tiến bộ của một tổ chức, một đơn vị sản xuất hay của một phương thức lao động. Ở một cấp độ rộng hơn, năng suất lao động là một hàm số phản ánh cơ cấu kinh tế của một quốc gia. Thường thì năng suất lao động trong khu vực công nghiệp và chế tạo sẽ cao hơn rất nhiều so với khu vực nông nghiệp.

Năng suất lao động của Việt Nam chỉ bằng 2% Singapore

Vậy năng suất của Việt Nam đứng đâu?

Trước tiên, không thể phủ nhận là năng suất lao động của chúng ta đã gia tăng nhanh trong thời gian gần đây, nhưng phải thừa nhận rằng vị trí của chúng ta khá thấp khi so sánh với các nước trong khu vực.

NSLĐ của Việt Nam năm 2017 là 10.232 USD, chỉ bằng 2% của Singapore; 18,4% của Malaysia; 36,2% của Thái Lan; 43% của Indonesia và bằng 55% của Philippines. Đáng chú ý là chênh lệch về mức NSLĐ giữa Việt Nam với các nước vẫn tiếp tục gia tăng. Đó, chúng ta luôn nói đến chuyện Việt Nam “dẫn đầu đón sóng” dịch chuyển máy móc và nguồn vốn của thế giới, nhưng năng suất lao động thấp như thế thì liệu chúng ta có thu hút được các doanh nghiệp có trình độ cao đến đầu tư Việt Nam không? Tôi không nghĩ là sẽ có nhiều đâu.

Vì sao năng suất lao động lại thấp?

Theo chúng tôi, có mấy nguyên nhân:

Đa số người Việt vẫn làm trong lĩnh vực nông nghiệp. Như đã nói ở trên, lĩnh vực nông nghiệp có năng suất lao động thấp nhất, nhưng lại đông nhân lực. Theo Tổng cục Thống kê, nông, lâm nghiệp là ngành có năng suất lao động thấp nhất trong các ngành kinh tế. Chúng ta có hơn 55 triệu lao động, nhưng lại có tới 37 triệu lao động ở nông thôn. Điều này khiến năng suất lao động của Việt Nam thua rất xa các nước khác. Cho nên, để nâng cao năng suất lao động, việc chuyển dịch cơ cấu sang các ngành công nghiệp và dịch vụ là hết sức quan trọng. Vì đây là 2 ngành có năng suất lao động cao.

Trình độ người lao động của Việt Nam còn kém. Đúng, chúng ta cần cù, nhưng trình độ lao động của chúng ta không đáp ứng được những yêu cầu của các chủ nhà máy. Chúng ta thiếu lao động chất lượng cao, đã qua đào tạo. Tỷ lệ lao động 15 tuổi trở lên đang làm việc trong nền kinh tế đã qua đào tạo năm 2018 đạt 21,9%, quá thấp so với yêu cầu. Thật ra câu thừa thầy thiếu thợ tôi nghĩ cũng phản ánh đúng thực trạng này.

Công nghệ, máy móc lạc hậu. Trình độ khoa học, đổi mới của các doanh nghiệp Việt Nam còn thấp, tụt hậu 2 – 3 thế hệ so với mặt bằng chung của thế giới. Theo Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu 2018, Việt Nam được xếp hạng chung là 77/140 quốc gia, trong khi các chỉ số liên quan đến đổi mới sáng tạo lại thấp hơn nhiều. Cho nên bạn đã hiểu vì sao chính phủ luôn kêu gọi là phải đổi mới khoa học công nghệ chứ? Nhưng thật sự để mà đổi mới khoa học công nghệ vẫn là một chặng đường rất dài, khi nói thẳng ra là chúng ta đầu tư quá ít cho Khoa học công nghệ.

Trên đây là 3 nguyên nhân chính vì sao năng suất lao động Việt Nam lại thấp. Giải quyết được 3 vấn đề chính thì chúng ta sẽ cải thiện được năng suất lao động. Nhưng sẽ là một con đường dài lắm

Note: Còn một lý do nữa bạn ơi và đó là vấn đề tỷ giá. Giả dụ trong một giờ 1 người Singapore làm được một chai nước và bán với giá 1 Dollar Sing, tạm cho là bằng 15.000 VND đi. Cùng khoảng thời gian, chai nước mà người Việt làm ra chỉ bán được với giá 5.000 VND thôi. Và bởi nslđ chịu ảnh hưởng rất lớn bởi GDP thì đây có thể là 1 lí do khiến con số bị chênh lệch khá nhiều giữa các nước. Thế nhưng, bọn tôi đã lùng sục hết các nguồn và không tìm được thông tin nào chứng minh nslđ đã tính đến PPP (sức mua tương đối) hay chưa, nên không để vào bài.

Nếu bạn có thông tin về chủ đề này thì cùng chia sẻ với mọi người nhé.

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest