Đã bao giờ bạn tự hỏi, một doanh nghiệp lấy đâu ra tiền để phát triển việc kinh doanh của mình. Trên thực tế, các doanh nghiệp có rất nhiều hình thức huy động vốn trên thị trường, tuy nhiên ta có thể chia thành 3 nhóm chính:

  1. Huy động bằng vốn cổ phần
  2. Huy động bằng nợ
  3. Các hình thức huy động khác

Vậy các hình thức này khác nhau như thế nào, cùng Kinh Tế Học Giản Đơn tìm hiểu nhé:

1. Huy động bằng vốn cổ phần

Hiểu đơn giản, huy động bằng vốn cổ phần nghĩa là chủ doanh nghiệp tự góp vốn hoặc cho người khác góp vốn vào công ty của mình. Hình thức này có thể được chia nhỏ thành các loại hình sau đây:

  • Tự bỏ vốn: phần lớn các công ty được thành lập vốn sẽ đến từ người sáng lập hoặc nhóm cổ đông sáng lập. Đây là hình thức dễ dàng nhất, nhanh nhất, tuy nhiên số lượng vốn sẽ giới hạn
  • Góp vốn mua cổ phần: đây là hình thức phát hành thêm cổ phần cho các cổ đông mới, hình thức này thường được các startups sử dụng để gọi vốn từ các nhà đầu tư thiên thần, quỹ đầu tư v.v. Các công ty lớn cũng có thể dùng hình thức này để gọi thêm vốn từ cổ đông chiến lược. Hình thức này sẽ giúp công ty tiếp cận nguồn vốn lớn cũng như tư vấn, nguồn lực từ các quỹ đầu tư với nhiều kinh nghiệm để cải thiện hoạt động. Một số quỹ đầu tư lớn như Sequoia Capital sẽ giúp startups tìm nhân sự chất lượng và phù hợp với nhu cầu của công ty. 
  • Phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO): đây chính là việc đưa cổ phiếu “lên sàn” chứng khoán. Việc này sẽ giúp các nhà đầu tư vào công ty và nhân viên có thể bán cổ phần để chốt lời, giúp công ty huy động lượng vốn rất lớn khi lên sàn (vài tỷ USD), làm cho cổ phiếu có tính thanh khoản để thu hút nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc minh bạch thông tin khi lên sàn cũng sẽ giúp củng cố niềm tin từ nhà đầu tư, ngân hàng, các quỹ đầu tư, v.v. Sau khi phát hành lần đầu, thì các công ty đại chúng vẫn có thể phát hành thêm cổ phần mới để huy động thêm vốn.
  • Huy động vốn từ lợi nhuận không chia: Lợi nhuận của công ty có thể được giữ lại để tài đầu tư, hoặc việc chia cổ tức bằng cổ phiếu cũng là một cách chuyển lợi nhuận không chia qua vốn chủ sở hữu để tài đầu tư, mở rộng hoạt động kinh doanh của công ty. 
Chứng khoán là một hình thức phổ biến để gọi vốn cho doanh nghiệp

2. Huy động bằng nợ

  • Vay: Khoản vay có thể từ ngân hàng, quỹ đầu tư, quỹ vay hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ của nhà nước, hoặc cá nhân. Vay ngân hàng thì thường lãi suất sẽ thấp nhất, nhưng việc phê duyệt cho vay sẽ khó khăn hơn. Những khoản vay càng dễ tiếp cận thì thường lãi suất càng cao. 
  • Phát hành trái phiếu: các công ty cũng có thể phát hành trái phiếu để huy động vốn, về bản chất, trái phiếu là một khoản vay được công ty chứng khoán cấu trúc thành “chứng khoán”. Trái phiếu có thể được mua bán trên sàn như cổ phiếu, và sẽ thay đổi về giá tùy thuộc theo mức lãi suất mà trái phiếu đó trả cao hay thấp so với lãi suất ngân hàng ở từng thời điểm và tình hình tài chính của doanh nghiệp phát hành trái phiếu (trái phiếu của doanh nghiệp sắp phá sản sẽ có giá rẻ). Bên cạnh đó trái phiếu thường có nhiều cấu trúc phong phú hơn so với ngân hàng để phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp như trả lãi vào cuối kỳ, hoặc người mua được mua ở mức giá “discount” so với giá gốc. Phát hành trái phiếu là hình thức để nhiều công ty lớn tiếp cận nguồn vốn quốc tế. 
  • Tín dụng thương mại: là hình thức trả chậm trong thương mại, ví dụ như các công ty hàng tiêu dùng như Unilever, Masan cho phép nhà phân phối hàng hóa của mình lấy hàng trước và trả vào 30 ngày sau. Hình thức này cũng được sử dụng trong thương mại quốc tế với các điều khoản trả 30-60 ngày sau khi hàng đã được xuất, tuy nhiên, nhiều nhà xuất khẩu có thể yêu cầu người mua hàng phát hành thư tín dụng từ ngân hàng. 

Việc quản lý tốt tín dụng thương mại, sẽ giúp công ty có dòng tiền tốt. Ví dụ như công ty thu tiền từ người mua hàng trong vòng 15 ngày, nhưng trả nhà cung cấp trong 45 ngày, thì sẽ tạo ra khoảng thời gian có thể sử dụng nguồn tiền nhàn rỗi bằng cách đầu tư sản xuất thêm hoặc gửi tiết kiệm ngân hàng. 

3. Các hình thức khác

Ngày nay, với sự phát triển của mạng startups, cũng có một số hình thức huy động vốn mới.

  • Huy động vốn cộng đồng (crowdfunding): các doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm mình dự định phát triển lên các nền tảng crowdfunding như Kickstarter để cộng đồng có thể đặt hàng trước sản phẩm. Công ty sau đó sẽ dùng nguồn tiền này để phát triển sản phẩm, đây cũng là một hình thức marketing, để công ty có thể tham khảo xem sản phẩm của mình có được cộng đồng quan tâm không. Đổi lại, những người đặt hàng trước thường sẽ được mua sản phẩm với giá rẻ hơn. Trên thế giới, cũng có một số trường hợp doanh nghiệp kêu gọi crowdfunding sau đó không giao sản phẩm cho khách hàng, hoặc sản phẩm không đúng như cam kết. 

Các cuộc thi: đây là hình thức khá phổ biến với nhiều startups, khi tham gia các cuộc thì, startup có thể thu hút quan tâm từ các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, nhiều cuộc thi có giải thưởng lên đến hàng trăm nghìn USD mà startups sẽ không phải mất cổ phần.

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest