Các nước đang nỗ lực đẩy nhanh tốc độ tiêm chủng vaccine COVID-19, trong bối cảnh biến thể Delta lây lan mạnh gấp 2 lần chủng cũ. Tuy nhiên, sau một thời gian tăng tốc nhanh chóng, chiến dịch tiêm chủng ở một số nước bắt đầu giảm tốc do nhiều nguyên nhân, chủ yếu là do người dân không chịu tiêm. Để làm có thể đẩy nhanh tốc độ tiêm chủng, các nước đang phải sử dụng nhiều biện pháp, cả cứng rắn lẫn mềm mỏng, điều mà theo Financial Times là “cây gậy và củ cà rốt” để thuyết phục người dân đi tiêm chủng.

Chính sách cây gậy và củ cà rốt là gì?

Nói qua một chút về chính sách này. Đây là một kiểu chính sách ngoại giao, thường được dùng bởi các nước lớn mạnh nhằm làm thay đổi hành vi của các nước nhỏ hơn. Trong chính sách này,  cây gậy tượng trưng cho sự đe dọa trừng phạt, còn cà rốt tượng trưng cho quyền lợi hay phần thưởng.

Một chính sách kiểu cây gậy và củ cà rốt phải luôn hội tụ đủ ba yếu tố: yêu cầu thay đổi, quyền lợi nếu thay đổi, biện pháp trừng phạt (kinh tế hoặc quân sự). Ví dụ kinh điển của chính sách này là quan hệ Mỹ với Triều Tiên. Nhằm buộc Triều Tiên từ bỏ vũ khí hạt nhân, Washington một mặt gia tăng đáng kể các biện pháp trừng phạt, mặt khác liên tục mời chào Bình Nhưỡng rằng nếu Triều Tiên từ bỏ vũ khí hạt nhân, nước này sẽ được giảm trừng phạt, được nhận viện trợ v..v..

Các nước áp dụng chính sách này ra sao để đẩy nhanh tốc độ tiêm chủng?

Với sự lây lan mạnh của biến thể Delta, tiêm chủng là việc làm tối quan trọng. Tuy nhiên, ở một số nước, đặc biệt là các nước phát triển, ngày càng có nhiều người dân không tỏ ra sẵn sàng tiêm vaccine, vì nhiều lý do. Điều này khiến tốc độ tiêm chủng chậm dần ở nhiều nước, đẩy công sức từ đầu năm tới giờ thành công cốc, vì biến thể lây lan ngày càng nhanh, nhưng tốc độ tiêm thì giậm chân tại chỗ.

Một số nước đã có nhiều cách để khuyến khích, hoặc buộc người dân phải tiêm chủng. Nôm na là họ đang áp dụng chính sách cây gậy và củ cà rốt trong chiến dịch tiêm phòng. Hồi tháng 7, Pháp tuyên bố các nhân viên y tế buộc phải tiêm vaccine COVID-19, khán giả tới các địa điểm giải trí và ăn uống bắt buộc phải tiêm vaccine. Mỹ thì vừa bắt buộc các nhân viên trong cơ quan nhà nước phải tiêm chủng hoặc phải xét nghiệm liên tục, trong khi lại kêu gọi tặng 100 USD cho người tiêm mới. Philippines thì đe dọa “bỏ tù” những người từ chối tiêm chủng. Tất cả những điều này đều nhằm mục đích đẩy nhanh số lượng người tiêm vaccine, từ đó sớm đạt miễn dịch cộng đồng.

Hiệu quả đến đâu?

Hành động thì rõ ràng là cần thiết rồi, trong bối cảnh nguồn cung vaccine bắt đầu tăng dần ở các nước phát triển, cũng như biến thể Delta lây lan. Tuy nhiên, vẫn chưa có nghiên cứu rõ ràng nào về việc có nên loại những người chưa được tiêm vaccine ra khỏi những sự kiện đông người hoặc thậm chí là đi làm hay không.

Hàng nghìn người dân Pháp xuống đường biểu tình phản đối tiêm vaccine

Ngoài ra, cũng cần phải lưu ý về “tác dụng phụ” của chính sách cây cậy và củ cà rốt này. Một trong số đó là nguy cơ làm sâu sắc thêm chia rẽ chính trị và xã hội giữa đa số người ủng hộ tiêm vaccine và thiểu số người phản đối.

Thực tế, ở Pháp, hàng ngàn người đã xuống đường biểu tình các bước đi của Tổng thống Pháp. Ở Anh, một số cầu thủ thi đấu ở Premier League cũng phản đối việc tiêm vaccine bắt buộc, cho rằng “cơ thể tôi, tôi có quyền”. Như vậy, có thể thấy nếu các chính phủ kiên quyết thực hiện chính sách này, với phần “cây gậy” nhiều hơn, nguy cơ chia rẽ xã hội không phải là không có.

Vậy các chính phủ nên làm gì?

Financial Times cho rằng nên bắt buộc tiêm vaccine với những người được xác định trong nhóm nguy cơ cao. Chẳng hạn như nhân viên y tếm người có bệnh này. Với những người khác, chẳng hạn như giáo viên, cảnh sát, nhân viên bán lẻ, nên cân bằng giữa việc tiêm và không tiêm. Với những người đi máy bay, không nên không cho phép những ai chưa được tiêm vaccine lên máy bay, thay vào đó, những người này cần phải trải qua những xét nghiệm sàng lọc.

Nhưng trên hết, các chính phủ không nên lạm dụng quyền hạn của mình để gây khó dễ cho người dân. Giáo dục, thông tin và thuyết phục vẫn là những cách thức tốt nhất để tăng tốc độ tiêm chủng, nhằm sớm đạt được miễn dịch cộng đồng.


Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest