Năm 2016, một sự kiện gây chấn động thế giới là là việc Anh rời Liên minh châu Âu (EU). Đó là một bước đi mà chúng ta vẫn thắc mắc khó hiểu, vì EU được coi là tổ chức cực kì thành công về hợp tác đa phương, là biểu tượng của hợp tác toàn cầu. Tuy nhiên, qua thời gian, chúng ta đã dần biết được những lý do khiến Anh rời khỏi EU bằng mọi giá. Bài viết này sẽ giải thích một cách ngắn gọn và dễ hiểu nhất lý do Brexit xảy ra nhé.

Bảo vệ người lao động nội địa

Giả sử bạn là Thủ tướng Anh, một đất nước nổi tiếng bảo thủ, với tinh thần tự tôn dân tộc rất cao (hoàn toàn hợp lý vì Anh là một trong những cường quốc trong 200 năm trở lại đây, với ảnh hưởng văn hóa và tiềm lực kinh tế mạnh mẽ). Bạn muốn xây dựng một thị trường lao động có lợi cho người Anh, do người Anh làm chủ. Nhưng quy định của EU lại nói là phải mở cửa biên giới cho người dân các nước thành viên khác cũng được làm việc ở Anh, không được phân biệt đối xử với người bản xứ.

Bảo vệ thị trường lao động nội địa là một lý do khiến Anh rời EU

Thế là lao động từ các nước thành viên EU tràn vào Anh, dù là lao động tay nghề cao hay thấp cũng đã thu hẹp cơ hội có công ăn việc làm của chính người dân Anh. Nếu bạn là Thủ tướng Anh, bạn có chấp nhận điều đó không? Dĩ nhiên là không. Đây chính là một nguyên nhân mà Anh bằng mọi giá phải rời EU, thậm chí không cần thỏa thuận. Đó là bảo vệ thị trường lao động nội địa.

Người Anh lo sợ các nước thành viên khác của EU sẽ “cướp” mất việc làm của họ. Điều này cũng khá giống với những gì mà ông Donald Trump đã nói với người dân Mỹ về khả năng Trung Quốc và các nước khác “cuỗm” việc làm của họ, một trong vài yếu tố giúp Trump bất ngờ được bầu làm tổng thống Mỹ năm 2016.

Khủng hoảng người tị nạn

Nguyên nhân tiếp theo, và cũng có thể nói là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc Anh dứt áo khỏi EU là vấn đề khủng hoảng người tị nạn. Hãy tưởng tượng gia đình của bạn thuộc dạng giàu có nhất khu dân cư, nhưng tổ trưởng khu dân cư đó yêu cầu phải bạn phải mở cửa, cho phép những người vô gia cư được ở nhà của mình trong một thời gian. Bạn có có chịu được không? Dĩ nhiên là không rồi.

Người Anh lo sợ kẻ khủng bố “đội lốt” người tị nạn sẽ gây ra những vụ tấn công kinh hoàng

Những năm 2014, 2015, châu Âu chấn động bởi những vụ tấn công khủng bố do IS thực hiện, khiến cho làn sóng phản đối người tị nạn lên cao chưa từng có. Nước Anh cũng là nơi mà làn sóng phản đối người tị nạn lên cao, do người dân phản đối các quy định về cho phép người tị nạn được ở lại ở châu Âu. Họ lo sợ những vụ tấn công khủng bố ở Pháp, Bỉ sẽ tái hiện ở nước Anh.

Do hiệp ước Schengen khiến biên giới cứng giữa các nước thành viên EU bị xóa nhòa đáng kể, người dân tự do đi lại. Anh dù không là thành viên của hiệp ước, nhưng là một thành viên của EU, London cũng phải tuân theo những quy định về tự do đi lại. Cộng với làn sóng khủng hoảng tị nạn, khủng bố, người Anh chưa bao giờ cảm thấy đất nước của họ dễ bị tổn thương như những năm 2014, 2015. Như giọt nước tràn ly, Anh quyết định “ly hôn” với EU.

Đồng Euro và những quy định về tài chính

Nguyên nhân thứ 3 mà Anh muốn rời EU là vì đồng Euro. Chúng ta đều biết rằng đồng bảng Anh là một trong những đồng tiền mạnh nhất thế giới. Đấy cũng là lí do vì sao Anh nhất quyết không sử dụng đồng Euro. Tại sao Anh lại phải dùng một đồng tiền có giá trị kém hơn đồng tiền của họ?

Anh không muốn dùng đồng Euro của EU, vì phải gắn nhiều nghĩa vụ tài chính

Chưa kể việc dùng chung đồng Euro còn khiến nước Anh phải chịu một lô lốc các quy định về tài chính đi kèm, như lãi suất, chi tiêu công. Nước Anh cũng phải gánh vác nghĩa vụ chia sẻ tài chính với các nước thành viên EU “giàu có khác”. Để có thể cùng sử dụng đồng tiền chung, các nước phải có cùng trình độ kinh tế phát triển, nếu không sẽ có nhiều hệ lụy. Châu Âu là lục địa phát triển nhất thế giới, nhưng không có nghĩa mọi quốc gia ở châu Âu đều là nước giàu, vẫn có những nước kém phát triển hơn, hoặc có những nước được coi là phát triển nhưng chi tiêu bừa bãi, dẫn đến tình trạng nợ công.

Cuộc khủng hoảng nợ công của một loạt các nước châu Âu vào năm 2011 – 2012, từ Hy Lạp, Ireland đến cả Tây Ban Nha đã nêu bật việc “cào bằng” trình độ phát triển của các nước có hại như thế nào. Nước Anh không muốn điều đó, họ muốn tự chủ về tài chính và tiền tệ, và họ không tham gia Eurozone.

Ngay như dịch COVID-19 trong năm ngoái cũng vậy, EU chật vật để thông qua các gói kích thích kinh tế 750 tỷ Euro, 1.500 tỷ Euro cũng vì các nước thành viên bất đồng về những phân bổ trong những gói chi tiêu này. Trong khi đó, Anh dễ dàng thông qua gói cứu trợ 2.000 tỷ USD để giúp các doanh nghiệp chống chọi với khủng hoảng COVID-19. Nếu phải phụ thuộc vào EU, các doanh nghiệp Anh sẽ phải chờ rất lâu để được cứu trợ.

Anh cũng bất đồng với việc việc đóng góp cho EU. Mỗi năm Anh “cúng” khoảng 13 tỷ USD cho EU. Những người ủng hộ rời khỏi EU cho rằng số tiền này được chi không hợp lý, không đem lại lợi ích cho người dân Anh. Họ cho rằng nếu đem số tiền đó đi lo cho an sinh xã hội, chăm sóc y tế, thì sẽ có nhiều người được hưởng hơn là đóng góp cho EU và để cơ quan này tùy ý sử dụng vào các mục đích khác nhau, trong đó có những khoản chi tiêu không đem lại lợi ích cho nước Anh.

Sự lựa chọn đúng đắn hay sai lầm?

5 năm đã trôi qua, vẫn chưa thể đánh giá xem Anh đã đúng hay sai về mặt kinh tế khi rời EU (khá “nhọ” cho Anh là vừa mới rời EU thì dịch COVID-19 bùng phát, tất cả các nền kinh tế đều suy giảm). Tuy nhiên, họ đang đúng ở một thứ, đó là vaccine. Tốc độ tiêm chủng của Anh hiện nay đang cao hàng đầu thế giới, khi hơn 70% dân số được tiêm 1 mũi, gần 60% dân số được tiêm đủ liều. Trong khi đó, EU gặp khó khăn trong giai đoạn đầu trong kế hoạch tiêm chủng, vì những vấn đề về phân phối giữa các nước, có nước được phân bổ nhiều, có nước lại phân bổ ít.

Rời EU, Anh được tự chủ nhiều thứ, đầu tiên là nguồn cung vaccine COVID-19

Nước Anh được tự chủ trong tất cả, từ việc đàm phán, triển khai đến quản lý tiêm vaccine. Đây có lẽ là điều mà họ không có được với tư cách là thành viên của EU. Một sự rối loạn, sụp đổ về kinh tế Anh cũng chưa diễn ra như những gì mà nhiều người dự đoán.

Trên đây là những lý do cơ bản mà Anh rời khỏi EU. Tóm lại, với người Anh, ở EU thì chả được mấy, mà mất đi thì cũng nhiều. Có lẽ câu nói của cựu Thủ tướng Churchill phản ánh rất rõ quan điểm của Anh về EU: “Nước Anh là một phần của châu Âu, nhưng chúng tôi không thuộc về nó”.  

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest