Tính đến thời điểm này, chỉ có khoảng 36,3% dân số Nhật Bản đã tiêm đủ liều vaccine. Tiến trình này chậm hơn đáng kể so với các nước phát triển khác, như Anh, Mỹ, hoặc Liên minh châu Âu (EU). Hiện nay ở Nhật Bản cũng đang bùng phát làn sóng thứ 4 của dịch COVID-19, nhiều chuyên gia cho lo ngại nếu không đẩy nhanh tốc độ tiêm, sớm muộn Nhật Bản cúng sẽ “toang”.  

Vậy lý do gì khiến Nhật Bản luôn trì hoãn việc tiêm vaccine?

Nỗi sợ vaccine đến từ quá khứ

Lịch sử Nhật Bản đã trải qua nhiều đợt tiêm chủng, nhưng lần tiêm nào cũng rất ám ảnh. 

Nhật Bản đã hợp pháp hóa tiêm chủng cho người dân từ sau thế chiến II, nhưng một vụ tiêm chủng ngừa bệnh bạch hầu làm 68 trẻ em thiệt mạng đã làm dấy lên nỗi sợ vaccine.

Đến năm 1990, vaccine sởi-quai bị-rubella (MMR) của Nhật bị nhiều người chỉ trích là gây ra viêm màng não vô khuẩn và các tác dụng phụ có hại khác. Sự sợ hãi khiến chính phủ ngừng tiêm MMR vào năm 1993 và một năm sau chính thức tuyên bố tiêm chủng quốc gia không còn là yêu cầu bắt buộc mà là lựa chọn cá nhân.

Chương trình tiêm vaccine MMR của Nhật Bản từng bị chỉ trích

Tệ hơn vào năm 2013, sau khi truyền thông đưa tin vaccine HPV có tác động xấu đến thần kinh, Nhật Bản ngay lập tức rút lại khuyến nghị tiêm vaccine HPV dù không hề có bằng chứng về tác hại của vaccine này. Tỷ lệ tiêm chủng HPV giảm dần, năm ngoái, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Lancet cho biết tỷ lệ tiêm chủng HPV ở Nhật đã giảm từ 70% xuống dưới 1%. 

Chính phủ từ lâu đã “mặc kệ” vaccine

Sau hàng loạt các bê bối, chính phủ dần dè chừng với việc tiêm chủng, không bài xích, nhưng cũng không khuyến khích tiêm chủng và phát triển vaccine mới. Nhà nhân chủng học Heidi Larson cho nói rằng đây là năm thứ 8 chính phủ Nhật Bản nói: ‘Nếu người dân muốn chúng tôi sẽ cung cấp, nhưng chúng tôi không chủ động đề xuất”.

Tuy nhiên, thái độ không rõ ràng của chính phủ khiến người dân càng sợ tiếp xúc với vaccine, vì họ nghĩ việc tiêm chủng không an toàn nên chính phủ mới không khuyến khích nó. Đối với Covid cũng thế, người dân vốn không nghĩ đến tiêm chủng, nhất là khi nước này đã thành công ngăn cản những đợt đại dịch đầu tiên, số ca tử vong thấp hơn hẳn Mỹ và các nước châu Âu. 

Ngành dược phẩm suy yếu

Khi ý thức được tầm quan trọng của vaccine, người ta mới nhận ra Nhật Bản không thể tự phát triển vaccine mà phải đợi mua vaccine ngoại. 

Ngành dược phẩm Nhật Bản không đủ cạnh tranh với các hãng nước ngoài

Ngành dược phẩm nước này vốn không có đủ kinh phí, nguồn lực và sức cạnh tranh với vaccine từ nước ngoài. Sự yếu kém của nền công nghiệp dược phẩm vốn đã được cảnh báo từ 5 năm trước trong một báo cáo của nhóm cố vấn Bộ Y tế Nhật. Shibuya, một trong những tác giả báo cáo đã ví thực tình cảnh dược phẩm Nhật y hệt ngành tài chính nước này trước khi đổ vỡ vào năm 1991. 

Đợi mua vaccine, lại đợi thử nghiệm vaccine 

Nhưng khi mua đủ vaccine Pfizer và Moderna, thay vì tin kết quả thử nghiệm và tiêm chủng ngay như nhiều nước khác, Nhật Bản cẩn thận thử nghiệm lần nữa khiến thời gian tiêm chủng bị kéo chậm lại. Nhà nghiên cứu Haruka Sakamoto của Đại học Keio ở Tokyo cho rằng hành động này là không cần thiết và mang động cơ chính trị nhiều hơn “Chính phủ quyết định tiến hành thêm thử nghiệm lâm sàng để xoa dịu các phong trào, truyền thông và các đảng phản đối vaccine, nên chương trình tiêm chủng đã bị trì hoãn 2-3 tháng”.

Quy trình thử nghiệm phức tạp khiến tiến độ tiêm chủng của Nhật Bản chậm đáng kể

Tuy nhiên, khi tiêm chủng đã bắt đầu thì tiến độ lúc đầu vẫn chậm, bởi vaccine đã là nỗi kinh hoàng đã kéo dài hàng thập kỷ với người dân. Sau đó, nước này dùng chatbot một chú chó hoạt hình mặc áo blouse trắng tên là Corowa-kun giải đáp thắc mắc của người dùng về vaccine, đánh vào tâm lý thích xem hoạt hình của người Nhật. Corowa-kun đã có 80.000 người dùng và trong 10.000/80.000 người thực hiện khảo sát, số người tin vào vaccine sau khi trò chuyện với chú chó đã tăng từ 59% lên 80%.

Trang Phạm Thùy
About Author

Trang Phạm Thùy

"The most complicated skill is to be simple"

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest