Uber vừa ra báo cáo tài chính quý II năm nay, với mức lỗ từ hoạt động kinh doanh đến 500 triệu USD, chủ yếu do chi tiền thưởng để thu hút tài xế quay lại sau đại dịch. Cả 2 công ty gọi xe lớn nhất Mỹ là Uber và Lyft đều thua lỗ liên tục trong các năm qua. Lưu ý các khoản lỗ này bao gồm những khoản lỗ đến từ những khoản đầu tư không hiệu quả vào mảng xe tự lái, xe scooters, v.v.

Bên cạnh đó, các công vẫn còn phụ thuộc vào mảng hình gọi xe như Grab, Gojek cũng có mức lỗ lên đến hàng tỷ USD trong những năm qua. Có thể thấy ngành gọi xe là một ngành rất khó sinh lời cho doanh nghiệp, và chúng ta hãy cùng tìm hiểu lý do.

Mô hình doanh thu

Đầu tiên chúng ta phải hiểu về cách tính giá của các công ty gọi xe, trung bình, giá của các công ty gọi xe sẽ rẻ hơn so với Taxi khoảng 10-20% (tính trung bình cả những lúc tăng giá do nhu cầu lớn – surge pricing). Sau đó các công ty gọi xe sẽ thu 25% phí trên doanh thu của chuyền xe để chi tra cho toàn bộ chi phí. 

Uber đã lỗ nặng trong quý II năm nay

Nếu so với các công ty taxi nhượng quyền, họ sẽ thu khoảng 15% phí cộng tiền thuê thiết bị và thương hiệu hãng (khoảng 1.5 triệu 1 tháng). Do mức giá cao hơn, nên với cùng 1 mức giá cho mỗi chuyển xe, thì doanh thu của hãng taxi cũng gần tương đương với công ty gọi xe. Tuy nhiên chi phí của hãng taxi lại thấp hơn nhiều để đảm bảo có lợi nhuận. 

Còn các công ty taxi truyền thống, họ sẽ trả mức lương cứng + thưởng cho tài xế và giữa lại toàn bộ doanh thu để chi trả cho hoạt động kinh doanh (đây cũng là mô hình phổ biến hơn các quốc gia phát triển). 

Mô hình chi phí

Chúng ta hãy nhìn vào chi phí của Uber năm 2019 (do năm 2020 bị ảnh hưởng đại dịch Covid). 

Doanh thu và chi phí hoạt động của Uber năm 2019 (tỷ USD)

Trong năm 2019, từ 65 tỷ phí của các chuyến xe (gross-bookings), Uber thu được 14 tỷ USD doanh thu thuần. 

Trong các loại chi phí, chi phí doanh thu (khuyến mại khách hàng và thưởng cho tài xế) chiếm đến 47% doanh thu. Chi phí marketing, quản lý, R&D cũng rất cao vì các công ty gọi xe là công ty “công nghệ” nên chi phí nhân viên, R&D, duy trì cơ sở hạ tầng dữ liệu phát sinh nhiều hơn so với các công ty truyền thống. Do các khoản chi quá cao, nên Uber hằng năm đều đặn lỗ từ hoạt động kinh doanh vào khoảng 1-2.5 tỷ USD. 

Trong các khoản chi phí, vấn đề đau đầu nhất với các công ty gọi xe là chi phí thưởng cho tài xế (chi phí khuyến mãi khách hàng đã giảm rất nhiều từ năm 2020 trở đi). Khi thu nhập của tài xế không ổn định dẫn đến phải bù thu nhập bằng thưởng (lên đến 50% doanh thu của công ty). Các tài xế lái tốt (power-drivers) có mức thu nhập (sau chi phí) ổn lên đến 5-6 nghìn USD / tháng ở Mỹ hoặc 30-40 triệu VND/ tháng ở Việt Nam, tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào các power-drivers, các công ty gọi xe sẽ không có đủ xe và độ phủ. 

Thị trường châu Á chung số phận

Tại Châu Á, Didi Chuxing, công ty gọi xe lớn nhất Trung Quốc cũng có mức lỗ 1.6 tỷ USD vào năm 2020, và Grab cũng không khá khẩm hơn với mức lỗ 2.7 tỷ USD. 

Ngoài ra Didi còn bị chính quyền Trung Quốc buộc phải gỡ nhiều app ngay sau khi vừa IPO trong tháng 7 vừa qua. 

Tương lai nào cho ride – hailing

Nếu nói về tương lai gần, ngành gọi xe còn tiếp tục gặp nhiều khó khăn khi các quốc gia bắt đầu áp dụng nhiều đạo luật nhằm bảo vệ taxi truyền thống hay bảo vệ quyền lợi cho tài xế, ví dụ như chi trả bảo hiểm xã hội cho tài xế. Những động thái này sẽ tiếp tục làm tăng chi phí và gây khó khăn cho con đường tìm kiếm lợi nhuận của các công ty gọi xe. 

Grabd đang hướng đến trở thành siêu ứng dụng

Tuy nhiên, các công ty này hiện cũng đang thực hiện nhiều chiến lược nhằm đạt được lợi nhuận trong vài năm tới. Trong đó có thể kể đến: 

  • Tăng giá: đây là biện pháp hiển nhiên nhất, tuy nhiên khi mức giá tăng tiệm cận hoặc ngang với taxi, thì các công ty gọi xe phải chấp nhận việc mất người dùng cho các hãng taxi truyền thống. 
  • Đầu tư vào xe tự lái: các công ty như Grab, Uber, Didi đều có mảng đầu tư vào xe tự lái với kỳ vọng có thể nắm hết doanh thu gọi xe thay vì phải chia cho tài xế. Tuy nhiên chi phí đầu tư xe, rủi ro vận hành, v.v. liệu có lớn hơn doanh thu chia sẻ cho tài xế không còn là một câu hỏi chưa có lời giải. Bên cạnh đó, chính quyền có thể chỉ cho phép một số lượng xe nhất định hoạt động dưới hình thức tự lái nhằm đảm bảo việc làm cho tài xế. 
  • Mở rộng kinh doanh: Grab có lẽ là tiên phong cho mô hình này với việc mở rộng kinh doanh sang mảng giao hàng, thức ăn, tài chính v.v. Việc có nhiều mảng kinh doanh sẽ giúp cho tài xế có thu nhập ổn định, giảm chi phí thưởng. Nếu xét riêng, thì mảng GrabBike đã có lãi phải 2 năm nay do chi phí mỗi tài xế GrabBike thấp và số chuyến tổng từ các loại hình gọi xe, giao hàng và thức ăn khá đều. Bên cạnh đó, mảng giao thức ăn có mức doanh thu trên mỗi đơn hàng cao hơn hẳn mảng gọi xe, bên cạnh 25% thu từ tài xế, công ty còn thu thêm trung bình khoảng 20% từ nhà hàng với mỗi đơn hàng lên đến hàng trăm nghìn đồng. 
  • Thâm nhập thế giới tài chính: Cuối cùng, mảng tài chính sẽ là con gà đẻ trứng vàng khi lãi vay tiêu dùng cá nhân thường đều trên 30%/năm, hay lãi trên thẻ tín dụng thấp nhất cũng vào khoảng 24%/năm. Grab cũng vừa lấy được giấy phép ngân hàng số tại Singapore trong năm 2020, và đang xin giấy phép này tại Malaysia. Uber ngoài mảng gọi xe và Uber Eats, cũng đã tính đến việc tham gia vào mảng tài chính với Uber Money, nhưng bị tạm hoãn do ảnh hưởng của dịch Covid-19. 

Nhìn chung, mảng gọi xe sẽ là chất keo đảm bảo người dùng sử dụng app thường xuyên do đi lại là nhu cầu cơ bản của con người, nhưng sẽ không phải là mảng kinh doanh đem đến lợi nhuận cho các công ty, mà sẽ phụ thuộc vào mức độ thành công trong tương lai của việc mở rộng các mảng kinh doanh mới.

Thái Phan
About Author

Thái Phan

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest