Một trong số những đề xuất của ông Joe Biden khi làm tranh cử tổng thống Mỹ là nâng lương tối thiểu toàn quốc hiện ở mức 7,25 USD/h lên 15 USD/h. Khi trở thành nhà lãnh đạo Mỹ, ông Biden đang thúc đẩy việc nâng lương tối thiểu, coi đây là biện pháp “ghi điểm” với các cử tri. Vậy lương tối thiểu là gì, tác động của việc nâng lương tối thiểu đối với nền kinh tế ra sao?

Lương tối thiểu là gì?

Lương tối thiểu được hiểu là mức thù lao thấp nhất mà người lao động có thể hưởng một cách hợp pháp. Đây được coi là giá sàn mà người lao động không thể “bán sức” với giá thấp hơn.

Mức lương tối thiểu ở các nước OECD năm 2019. Nguồn: Wikipedia

Hầu hết các quốc gia đều đã đưa lương tối thiểu vào luật lao động. Tuy nhiên, mức lương tối thiểu có sự khác biệt lớn ở từng nước. Trong các nước OECD, Australia là nước có lương tối thiểu cao nhất, ở mức 12,59 USD/giờ, trong khi Mỹ – nước mà chúng ta sẽ đề cập, là 7,25 USD/ giờ.

Lương tối thiểu ở Mỹ năm 2021 có gì khác?

Mỹ là một quốc gia mà các bang có quyền tự chủ rất lớn. Tiếng là lương tối thiểu của Mỹ là 7.25 USD/ giờ, nhưng các bang tự do quyết định mức lương tối thiểu của họ, tất nhiên là không thấp hơn con số trên. Năm 2021, đã có 24 bang, tức gần một nửa số bang của Mỹ nâng lương tối thiểu. Thực ra, ngay từ ngày 31/12/2020, bang New York đã nâng lương tối thiểu từ 11, 8 USD/ giờ lên thành 12,5 USD/ giờ. Florida thậm chí còn nâng lương tối thiểu tận 2 lần trong năm 2021, hiện người lao động ở “bang Mặt trời” sẽ được hưởng tối thiểu 8,65 USD/ giờ.

Mức lương tối thiểu theo các bang ở Mỹ. Nguồn USNews

Có một số bang không có luật về lương tối thiểu, như Alabaman, Louisiana. Những bang này mặc định rằng chủ lao động không được phép trả lương cho người lao động thấp hơn 7,25 USD/ giờ, theo đúng luật liên bang.

Dù vậy, đề xuất nâng lương tối thiểu của ông Biden là lên tới tận 15 USD/ giờ, cao hơn tất cả mức lương tối thiểu của các bang ở Mỹ hiện nay. Việc nâng lương tối thiểu hơn gấp đôi như vậy có nhiều lợi ích, nhưng cũng có những ý kiến lo ngại.

Tăng lương tối thiểu sẽ có ích lợi gì?

Đầu tiên, nói về lợi đã. Tất nhiên nâng lương thì đời sống của người dân sẽ khá hơn. Báo cáo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cho thấy rằng khoảng 17 triệu công nhân hiện kiếm được ít hơn 15 USD/giờ sẽ được tăng lương, trong khi 10 triệu lao động khác đang nhận được mức lương đó cũng có thể hưởng lợi từ việc tăng lương. Nhờ đó mà khoảng 1,3 triệu lao động Mỹ, một nửa trong số đó là trẻ em, thoát khỏi cảnh nghèo đói.

Vật giá leo thang làm người Mỹ muốn nâng lương tối thiểu. Ảnh: Quartz

Tăng lương tối thiểu còn giúp người lao động có thêm tiền trang trải cuộc sống, đặc biệt trong hoàn cảnh dịch COVID-19 khiến đời sống của người dân, đặc biệt là người có thu nhập thấp gặp rất nhiều khó khăn.

Nếu tăng lương tối thiểu lên 15 USD/h, một người làm 8h một ngày, tuần làm 5 ngày. Như vậy mới 52 tuần trong một năm, người đó có thể kiếm được số tiền là 15*8*5*52 = 31.200 USD/h, bằng khoảng ⅔ GDP đầu người của Mỹ.

Ngoài ra, lạm phát tăng cũng là nhân tố cần được xem xét. Năm 2020, lương tối thiểu của Mỹ sau khi điều chỉnh lạm phát chỉ còn là 7,15 USD/ giờ, thấp hơn 0,1 USD/ giờ. Giá xăng của Mỹ hiện nay cũng đã tăng lên mức 3,24 USD/ gallon, trong khi đầu năm chỉ là 2,2 USD/gallon. Như vậy, vật giá leo thang nhưng tiền lương không tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến miếng cơm manh áo của người dân.

Cũng cần phải nói thêm rằng lương tối thiểu của Mỹ đã “đứng yên” suốt 12 năm qua, kể từ lần nâng lương tối thiểu từ 5,15 USD lên thành 7,25 USD. 1 USD của năm 2009 tương đương với 1,27 USD của năm 2021, tức là người lao động phải bỏ nhiều tiền hơn để mua một mặt hàng. Điều này khiến tăng lương tối thiểu trở thành nhiệm vụ “must-do”.

Thế còn mặt hại?

Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cũng cho rằng tăng lương tối thiểu cũng gây ra những mặt hại. CŨng theo báo cáo của Văn phòng Ngân sách quốc hội Mỹ, tăng lương tối thiểu tạo giúp 1,3 triệu lao động Mỹ thoát nghèo, nhưng lại khiến 1,3 triệu lao động Mỹ mất việc làm.

Vì sao lại như vậy? Trên lý thuyết, tăng lương tối thiểu là một hình thức tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp, để cân đối tổng chi phí thì doanh nghiệp buộc phải sa thải bớt nhân viên để có tiền trả lương tối thiểu. Người lao động thất nghiệp, lại phải xin trợ cấp của chính phủ, tạo gánh nặng chi tiêu công rất lớn cho chính phủ. Lúc này các chính trị gia lại hứa hẹn sẽ chi tiêu công lớn, tăng phúc lợi xã hội.

Mà tăng phúc lợi thì đánh vào đâu? Người có thu nhập trung bình cao, những chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa là những người chịu thiệt thòi nặng nhất. Như vậy, họ vừa phải đóng thuế cao, vừa phải tăng lương cho nhân viên, động lực “làm kinh tế” cũng mất đi.

Người Mỹ nghĩ gì về tăng lương tối thiểu?

Nhìn chung, đa phần người Mỹ ủng hộ nâng lương tối thiểu. Nhưng nâng bao nhiêu, nâng như thế nào, thì lại có sự chia rẽ cực lớn. Nâng lương tối thiểu được coi là một vấn đề mang tính đảng phái và chính trị nhất ở nước Mỹ.

Nghiên cứu gần đây của Pew Reasearch cho thấy 2/3 người Mỹ ủng hộ mức lương tối thiểu 15 USD/ giờ. Tuy nhiên, trong khi có tới 86% người theo đảng Dân chủ ủng hộ đề xuất này, thì chỉ có 43% người dân theo đảng Cộng hòa muốn nâng lương tối thiểu lên 15 USD/ giờ. Dù vậy, hơn một nửa trong tổng số người ủng hộ đảng Cộng hòa có thu nhập gia đình ít hơn 40.000 USD/ năm lại ủng hộ đề xuất này.

Như vậy, điểm qua có thể thấy lương tối thiểu là vấn đề chia rẽ rất lớn ở Mỹ, thậm chí nội bộ các đảng cũng không có sự thống nhất tuyệt đối. Câu chuyện về lương tối thiểu chắc chắn sẽ còn gây tranh cãi ở Mỹ trong thời gian dài sắp tới.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest