Sau năm 2020 chuỗi cung ứng toàn cầu bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, cùng nhu cầu tăng cao về chip để điều khiển hệ thống trí tuệ nhận tạo, thiết bị di động, thiết bị thông minh (ô tô, thiết bị gia dụng, v.v.), và khai thai cryptocurrency đã gây ra sự thiếu hụt chip trên toàn cầu. 

Ngoài ra việc tăng sản lượng chip không hề dễ dàng do đầu tư nhà máy sản xuất chip hiện đại nhất sẽ tốn từ 10-20 tỷ USD, và nhà máy này, khi đi vào hoạt động, phải hoạt động tối đa công suất để có thể thu hồi vốn, do vòng đời của một dây chuyền sản xuất chip thường chỉ có 4 năm. Nếu không có đủ đơn đặt hàng, thì việc đầu tư nhà máy là cực kỳ rủi ro. 

Thế mạnh về sản xuất chip hiện thuộc về Đài Loan và Hàn Quốc do nhận được nhiều đơn gia công, nên các công ty như TSMC, Samsung, sẵn sàng đầu tư vào các dây chuyền hiện đại nhất. Nhưng 2 cường quốc Mỹ và Trung Quốc cũng đã tuyên bố đầu tư hàng chục tỷ USD vào ngành công nghiệp tối quan trọng này để có thể chiếm thế thượng phong trong cuộc đua công nghệ. 

Cạnh tranh giữa các cường quốc

  • Trung Quốc: đầu tiên, phải kể đến là Trung Quốc vớ việc nhập khẩu đến 350 tỷ USD chip hằng năm. Sau khi nhận ra vị thế dẫn đầu trong hàng công nghệ có thể bị ảnh hưởng bởi việc cắt đứt nguồn cung về chip nhớ (lệnh cấm của chính quyền Donald Trump với Huawei), Trung Quốc đã thúc đẩy các công ty trong nước đầu tư sản xuất chip nhớ công nghệ cao. Các quỹ đầu tư đã đổ 20 tỷ USD vào các công ty sản xuất chip tại Trung Quốc trong năm 2020. 5 tháng đầu năm 2021, chính quyền Trung Quốc đã đầu tư tổng cộng 6,19 tỷ USD vào ngành công nghiệp này.

Tuy nhiên, các công ty Trung Quốc, do không được tiếp cận với các công nghệ mới, nên chỉ mới sản xuất được chip trên các tiến trình cũ – 14 nanomet (14nm) với hiệu suất kém. Điều này nhiều khả năng sẽ được cải thiện nhanh do số tiền đầu tư khổng lồ cùng việc giành giật chất xám từ các công ty sản xuất chip Đài Loan.

  • Mỹ: Lợi thế của Mỹ là sở hữu nhiều bằng sáng chế quan trọng về cấu trúc chip, cũng như thiết kế và sản xuất máy sản xuất chip. Do đó Mỹ có thể yêu cầu các đối tác sử dụng bằng sáng chế hoặc thiết bị có liên quan đến bằng sáng chế của mình ngừng cung cấp các loại máy móc mới nhất hay chip hiện đại nhất cho một số công ty Trung Quốc.

Tuy nhiên, Mỹ lại chưa có các nhà máy sản xuất chip quy mô lớn do chi phí đắt đỏ. Để giải quyết vấn đề này, chính quyền Biden đã thông qua gói 52 tỷ USD để đầu tư vào nghiên cứu và sản xuất chip. Bên cạnh đó, Mỹ cũng có các chính sách ưu đãi về thuế, lao động để kêu gọi Samsung đầu tư 17 tỷ USD, và TSMC đầu tư 12 tỷ USD xây dựng nhà máy ở Mỹ. 

Mỹ có Intel là nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, nhưng Intel thì đang mất thị phần và dần bị tụt lại phía sau về công nghệ so với TSMC, Samsung (sản xuất trên tiến trình 5nm) khi Intel vẫn sản xuất trên tiến trình 10nm và mất các hợp đồng sản xuất chip cho Nvidia, Qualcomm, AMD vào tay TSMC, SMIC, v.v. Tháng 3 vừa qua, Intel lên kế hoạch đầu tư 20 tỷ USD để cạnh tranh với TSMC và Samsung. 

Các công ty sản chip lớn khác của Mỹ như Qualcomm thì lại chủ yếu nhờ bên thứ 3 gia công. 

  • Đài Loan: nhắc đến Đài Loan, là phải nhắc đến TSMC, nhà sản xuất chip với công nghệ hiện đại số 1 thế giới. TSMC trỗi dậy nhờ đặt cược vào mảng chip di động khi đổ 2,7 tỷ USD vào phát triển hệ thống sản xuất năm 2009. TSMC chuyển mình từ việc nhận được đơn hàng từ Apple vào năm 2013 khi công ty này chi 9 tỷ USD và 6.000 nhân công làm việc suốt 11 tháng để xây dựng nhà máy sản xuất chip mới dành cho Apple. Từ đó, TSMC đã đi lên thành công ty sản xuất chip có giá trị thị trường lớn nhất thế giới – 580 tỷ USD (và là công ty có giá trị thị trường lớn thứ 10 thế giới). 

TSMC hiện chuẩn bị đưa vào sản xuất chip với tiến trình 3nm, và có kế hoạch sản xuất chip với tiền trình 2nm vào năm 2025. 

Thị phần doanh thu chip toàn cầu Q1/2021 (Nguồn: tomshardware)
  • Hàn Quốc: Hàn Quốc có 2 nhà sản xuất chip lớn là Samsung và SK Hynix, với thế mạnh từ việc sản xuất các thiết bị điện tử, di động, các công ty Hàn Quốc đã nhanh chóng nắm bắt xu thế để đầu tư vào mảng sản xuất chip. 

Một thế mạnh lớn nữa của các công ty Hàn Quốc là ngành điện tử, ô tô rất phát triển ở quê nhà, tạo ra một lượng đơn hàng ổn định cho các công ty này. Công nghệ của Samsung cũng không thua kém gì TSMC khi chuẩn bị đưa chip 3nm vào sản xuất trong năm 2022. 

  • Nhật Bản: Nhật Bản không có các công ty sản xuất chip mạnh, nhưng lại có cách tiếp cận khá thú vị và có lẽ lâu dài nhất, đó chính là sản xuất các nguyên liệu, hóa chất dùng trong sản xuất chip. Các tấm silicon, nguyên liệu bắt sáng, khí gas, hay nguyên liệu cách nhiệt cho chip đang được sản xuất bởi TOK, Daikin (công ty sản xuất máy lạnh) và Ajinomoto (thương hiệu bột ngọt quen thuộc), v.v.

Có lẽ đầu tư vào sản xuất chip là quá muộn, nên Nhật Bản tập trung nguồn lực vào sản xuất các nguyên liệu này. Theo Nikkei, Hiện Nhật đang chiếm 24% thị phần nguyên liệu sản xuất chip toàn cầu, đứng thứ 2 là Mỹ với 19%. 

Tình thế liệu có thay đổi?

Có lẽ trong 3-5 năm tới vị thế toàn cầu sẽ chưa thay đổi nhiều do việc xây dựng nhà máy và hiện đại hóa công nghệ chip cần thời gian. Theo ước tính của Wall Street Journal, các quốc gia sẽ cần đầu tư mỗi năm 30 tỷ USD trong 5 năm để có thể đuổi kịp được tiến trình sản xuất chip của Samsung hay TSMC. 

Do đó, số tiền 50 tỷ của Mỹ vẫn chưa thấm vào đâu. Còn Trung Quốc, với kế hoạch đầu tư 150 tỷ USD đến năm 2030 cũng sẽ gặp nhiều chông gai do hạn chế việc tiếp cận bản quyền máy móc, thiết kế, công nghệ chip hiện đại nhất. 

Thái Phan
About Author

Thái Phan

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest