Elizabeth Holmes, nhà sáng lập và cựu CEO của startup công nghệ sinh học Theranos, có thể nói là đã trải qua cảm giác “lên voi xuống chó”. Cô từ chỗ được ca ngợi là Steve Jobs thứ hai, tới đối mặt với bản án 20 năm tù vì các cáo buộc gian lận liên bang. Chỉ trong 16 năm ngắn ngủ, Elizabeth đã trải qua những biến cố gì? Dưới đây là dòng thời gian về vụ Elizabeth, bắt đầu từ việc cô bỏ học, đến đỉnh cao danh vọng, để rồi sau đó lâm vào những rắc rối pháp lý.

Elizabeth Holmes từng là một trong số những phụ nữ giàu nhất nước Mỹ

Tháng 3/2004: Bỏ học. Elizabeth, khi đó còn là sinh viên ngành hóa xây dựng của đại học Stanford, đã bỏ học để theo đuổi giấc mơ khởi nghiệp. Trước đó, năm 2003, cô đã thành lập startup Theranos. Tên của công ty này được ghép giữa 2 từ “therapy”, nghĩ là trị liệu và diagnosis, nghĩa là chẩn đoán. Công ty này tuyên bố có thể xét nghiệm máu mà chỉ cần lấy một mẫu rất nhỏ từ con người.

Tháng 9/2009: Sự giúp đỡ của “cánh tay phải”. Ramesh Sunny Balwani tham gia Theranos và sau đó trở thành Giám đốc hoạt động và chủ tịch của Theranos. Ramesh hơn Elizabeth tới gần 20 tuổi, và gặp cô lần đầu vào năm 2002 trong một chuyến đi tới Bắc Kinh. Sau đó 2 người này đã phát triển một mối quan hệ tình cảm.

Tháng 9/2013: Quan hệ Đối tác với Walgreens. Một thập kỷ sau khi bắt đầu Theranos, Theranos thu hút sự chú ý của truyền thông khi ký thỏa thuận hợp tác lâu dài với Walgreens, hãng dược phẩm lớn thứ hai của Mỹ. Trung tâm sức khỏe đầu tiên của Theranos được mở tại Walgreens là ở Palo Alto, khách hàng có thể tiếp cận các phương pháp xét nghiệm máu của Theranos.

Tháng 9/2014: Trở thành một trong những phụ nữ giàu nhất nước Mỹ. Elizabeth đã được tạp chí Forbes vinh danh là một trong những phụ nữ giàu nhất nước Mỹ, khi cô được cho là nắm 50% cổ phần của Theranos, đưa tổng tài sản của Elizabeth lên mức 4,5 tỷ USD.

Tháng 12/2014: Đỉnh cao gọi vốn. Theranos đã gọi vốn được 400 triệu USD, theo tuyên bố của công ty và của chính Elizabeth. Trong số những nhà đầu tư này, có cả Larry Ellison – nhà sáng lập ra Oracle. Enter your email to receive CNN’s nightcap newsletter.

Tháng 7/2015: Được FDA phê duyệt. Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm của Mỹ (FDA) đã cho phép Theranos sử dụng các lọ lấy máu rất nhỏ để lấy mẫu máu từ ngón tay của người để xét nghiệm virus herpes simplex 1 (HSV-1). Đây là lọ lấy máu độc quyền của Theranos và cũng là xét nghiệm chẩn đoán đầu tiên và duy nhất trên thị trường được FDA phê duyệt.

Tháng 10/2015: WSJ điều tra. Tờ Wall Street Journal đưa tin Theranos đã sử dụng các công ty độc quyền cho một nhóm nhỏ 240 mẫu xét nghiệm, trong khi đa số các mẫu xét nghiệm của hãng được thực hiện bằng những lọ truyền thống. Tức là máu sẽ được lấy từ tay, chứ không phải “chỉ là ít giọt” từ ngón tay. Phản pháo lại, Theranos cho rằng bài báo của WSJ là “sai về mặt thực tế và khoa học”.

Một ngày sau đó, Theranos đã dừng toàn bộ việc lấy máu, trừ xét nghiệm virus HSV-1, do sức ép của FDA. Một tuần sau bài báo của WSJ, Elizabeth trả lời phỏng vấn trên truyền hình rằng “Chúng tôi biết chúng tôi đang làm gì, và rất tự hào về điều đó”. Trong bối cảnh các chỉ trích, Theranos cũng cải tổ ban lãnh đạo, khi loại bỏ Henry Kissinger và George Shultz khỏi chức danh giám đốc và chuyển 2 người này tới vị trí của tổ tham vấn mới. Công ty cũng thành lập một tổ y tế riêng rẽ mới.

Tháng 11/2015: Quan hệ đối tác Theranos – Safeway sụp đổ. Safeway – chuỗi siêu thị đa ngành của Mỹ, đã đầu tư 350 triệu USD để xây dựng các phòng khám ở hàng trăm siêu thị, nhằm tạo điều kiện cho Theranos xét nghiệm máu. Tuy nhiên, Safeway được cho là đã tìm cách chấm dứt quan hệ với Theranos trước cả khi Safeway cung cấp dịch vụ này cho Theranos.

Tháng 1/2016: Nhà chức trách điều tra. Các trung tâm dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) đã gửi cho Theranos một bức thư trong đó khẳng định phòng thí nghiệm của công ty ở Californai đã không tuân thủ các tiêu chuẩn và rằng các bệnh nhân đang “ở trong tình trạng nguy hiểm cấp tính”. CMS cho công ty 10 ngày để giải quyết vấn đề đó. Phản hồi lại, Walgreens cho biết sẽ không gửi bất cứ mẫu xét nghiệm nào cho phòng thí nghiệm của Theranos ở California để phân tích và đình chỉ các dịch vụ của Theranos tại Palo Alto.

Tháng 3/2016: Lời đe dọa của CMS. CMS đe dọa sẽ cấm Elizabeth và Balwani không được kinh doanh phòng thí nghiệm trong 2 năm, sau khi Theranos bị cáo buộc không khắc phục các vấn đề ở phòng thí nghiệm California. Theranos nói rằng “đây là kịch bản tồi tệ nhất.

Tháng 5/2016: Balwani từ chức. Sự ra đi của Balwani buộc Theranos phải bổ sung thêm 3 thành viên mới trong hội đồng quản trị, một nỗ lực trong việc tái cấu trúc công ty. WSJ cũng cho biết Theranos bị cấm sử dụng mẫu xét nghiệm máu trong 2 năm, và buộc phải sửa hàng chục nghìn mẫu xét nghiệm máu khác trong thời gian này.

Tháng 6/2016: Tài sản của Elizabeth về 0. Forbes ước tính tài sản ròng của Holmes từ 4,5 tỷ USD giờ còn 0 USD. Forbes cũng hạ thấp giá trị của Theranos từ 9 tỷ USD xuống chỉ còn 800 triệu USD. Vận xui vẫn đeo bám Theranos khi Walgreens, vốn từng là đối tác bán lẻ lớn nhất của Theranos, đã chấp dứt quan hệ đối tác với công ty và cho biết sẽ đóng cửa 40 trung tâm sức khỏe của Theranos.

Tháng 7/2016: Lệnh cấm với Elizabeth: Elizabeth bị cấm điều hành các phòng thí nghiệm trong 2 năm, CMS cũng tịch thu giấy phép hoạt động của Theranos ở California.

Tháng 8/2016: Sản phẩm mới. Elizabeth cố gắng vãn hồi bằng cách ra mắt phòng thí nghiệm mini mới được gọi là miniLab. Đây là một cách “lách luật” của Elizabeth đối với các biện pháp trừng phạt của CMS, vốn không cấm nghiên cứu và phát triển.

Tháng 10/2016: Nhà đầu tư kiện cáo. Partner Fund Management, nhà đầu tư của Theranos, đã đâm đơn kiện công ty đòi bồi thường 96,1 triệu USD với cáo buộc Theranos gian lận. Vụ kiện này đã được giàn xếp vào tháng 5/2017 với một mức phí không được tiết lộ.

Tháng 11/2016: Walgreens kiện Theranos. Đối tác một thời này đã đâm đơn kiện startup xét nghiệm máu vì vi phạm hợp đồng. Walgreens muốn thu hồi số tiền 140 triệu USD mà đã đổ vào Theranos. Vụ việc được dàn xếp vào tháng 8 năm sau.

Tháng 1/2017: Tiếp tục sa thải. Theranos lại phải giảm quy mô haojt động sau tiếp tục chịu sự giám sát của cơ quan chức năng. Công ty đã phải sa thải 155 nhân viên, tương đương 41% nhân sự.

Tháng 4/2017: Dàn xếp với CMS. Theranos đồng ý trả 30.000 USD và đồng ý với CMS sẽ không tiến hành bất cứ thí nghiệm lâm sàng nào trong 2 năm. Ngoài ra, Theranos cũng dàn xếp với Tổng chưởng lý Arizona liên quan đến cáo buộc quảng cáo của công ty này hiển thị sai phương pháp của Theranos. Công ty đồng ý trả 4,65 triệu USD cho khách hàng ở bang này, một phần trong thỏa thuận dàn xếp.

Tháng 3/2018: Elizabeth bị cáo buộc. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đã cáo buộc Elizabeth và Balwani “gian lận quy mô lớn”, hút hơn 700 triệu USD tiền của nhà đầu tư, thông qua “sự gian lận kéo dài, mà họ đã phóng đại hoặc đưa ra tuyên bố sai về công nghệ, hoạt động kinh doanh và tài chính của công ty”. SEC cáo buộc Elizabeth và Balwani biết rằng máy phân tích độc quyền của Theranos chỉ có thể xét nghiệm 12 trong tổng số 200 loại xét nghiệm mà công ty này đăng lên danh sách xét nghiệm bệnh nhân của mình. Elizabeth và Theranos sau đó đã đồng ý giải quyết các tuyên bố chống lại họ, và Elizabeth từ bỏ quyền kiểm soát công ty, cũng như đa số cổ phần mà công nắm giữ. Tuy nhiên Balwani vẫn chống lại cáo buộc này, khi luật sư của ông cho rằng thân chủ của mình đã “diễn giải chính xác Theranos với các nhà đầu tư, trong khả năng tốt nhất của mình”.

Tháng 5/2018: Máu bẩn. Phóng viên John Carreyrou của tờ WSJ, người đầu tiên đưa tin về câu chuyện của Theranos, đã xuất bản quyển sách “Bad Blood” (Tựa Việt: Máu bẩn”). Quyển sách này cung cấp cái nhìn toàn cảnh về điều gì đã xảy ra ở Theranos. Máu bẩn sau đó đã được dựng thành phim.

Tháng 6/2018: Những cáo buộc hình sự. Elizabeth và Balwani đã bị truy tố vì những tội danh liên bang, liên quan đến cáo buộc kế hoạch trị giá hàng triệu USD nhằm lừa đảo nhà đầu tư, cũng như các bác sĩ và bệnh nhân. Mỗi người phải đối mặt với bản án 20 năm tù giam

Tháng 9/2018: Theranos giải thể. WSJ đưa tin sau khi Elizabeth bị truy tố, Theranos đã thay CEO mới, tuy nhiên chỉ 3 tháng sau, tháng 9 năm đó, công ty tuyên bố sẽ giải thể.

Tháng 5/2020: Một cáo buộc gian lận hình sự được bổ sung đối với Elizabeth, và cô đã phải đối mặt với hàng chục cáo buộc gian lận quy mô lớn và âm mưu gian lận.

Tháng 9/2020: Chiến lược bào chữa. Một tài liệu của tòa án tiết lộ Elizabeth có thể tìm kiếm lừa bào chữa rằng mình bị “rối loạn tâm thân” trong phiên tòa. Sau đó, tháng 8/2021, một tài liệu khác của tòa án cũng tiết lộ Holmes có thể đưa ra tuyên bố rằng cô là nạn nhân của một mối quan hệ lạm dụng kéo dài cả thập kỷ với Balwani.

Tháng 12/2020: Hoãn xử Elizabeth. Do dịch COVID-19, phiên tòa xử Elizabeth Holmes sẽ bị hoãn tới tháng 7/2021. Tiếp đến, tháng 3/2021, Elizabeth có bầu, khiến phiên tòa lại hoãn tiếp. Cô đã hạ sinh đứa con vào tháng 7, nhiều đồn đoán đây sẽ là một cách giúp Elizabeth nhận được sự khoan nhượng từ bồi thẩm đoàn.

Tháng 8/2021: Bắt đầu phiên tòa xử Elizabeth. Phiên tòa xử Elizabeth Holmes bắt đầu ở San Francisco. Hơn 80 bồi thẩm viên sẽ tham gia thẩm vấn Elizabeth. Nếu bị kết án gian lận, lừa đảo quy mô lớn, cô sẽ phải đối mặt với bản án lên tới 20 năm tù giam.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest