Vài ngày nay báo chí nhắc rất nhiều tới công ty Evergrande, quả bom nợ bất động sản trị giá 300 tỷ USD của Trung Quốc, vậy tại sao việc một công ty vỡ nợ lại đáng lo ngại như vậy với nền kinh tế Trung Quốc, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này nhé.

Tập đoàn Evergrande

Bom nợ Evergrande

Evergrande là công ty bất động sản được thành lập bởi Xu JiaYin năm 1996. Trong vòng hơn 20 năm, công ty này đã trở thành tập đoàn bất động sản lớn nhất Trung Quốc, giúp Xu JiaYin trở thành người giàu nhất Trung Quốc năm 2017. 

Tuy nhiên, từ đó đến nay, do khủng hoảng về nợ, cổ phiếu của Evergrande đã giảm đến 90% từ 30 đô Hong Kong xuống còn 3 đô trong khoảng hơn 1 năm qua.  

Việc Evergrande tích lũy khối nợ khổng lồ hơn 300 tỷ USD đến từ hai nguyên nhân chính:

  • Vay mượn quá đà để làm các dự án bất động sản, hay còn gọi là “tay không bắt giặc”. 
  • Đầu tư đa ngành, thiếu tập trung. Evergrande sở hữu ngân hàng, đội bóng đá, công ty xe điện, thực phẩm, truyền thông, âm nhạc, v.v. , Có thể nói Evergrande đầu tư tất cả các ngành liên quan đến đời sống thường ngày của người dân, và các khoản vay chính là nguồn tài chính giúp Evergrande mở rộng sang các lĩnh vực này. 

Đến năm 2020 – 2021, thị trường bất động sản Trung Quốc chậm lại do dịch, và nhu cầu vẫn chưa phục hồi, làm cho các khoản thu của Evergrande cũng chậm theo, và công ty dần mất khả năng trả các khoản nợ đến hạn. Bên cạnh đó, chính quyền Trung Quốc cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm cho vay bất động sản nhằm ép các công ty phải vay mượn có trách nhiệm hơn, đây như thêm một cú đánh trời giáng vào cách thức kinh doanh của Evergrande. Với 800 dự án khắp Trung Quốc vẫn chưa hoàn thiện, việc không thể tiếp tục vay thật là một thảm họa với Evergrande. 

Nhà đầu tư cũng nhận ra điều đó và đã bán tháo cổ phiếu Evergrande suốt 1 năm qua, tổ chức Fitch cũng hạ mức tín dụng của Evergrande xuống mức CC, 2 mốc trước mốc “mất khả năng chi trả”.

Dự án xe điện của Evergrande

Vậy tại sao vỡ nợ của Evergrande lại đáng lo ngại – bài học từ Việt Nam. 

Khoản nợ của Evergrande lên đến 300 tỷ USD, tương đương 2% GDP Trung Quốc. Nếu một công ty như vậy vỡ nợ, sẽ gây ra hậu quả dây chuyền. Nhà đầu tư sẽ mất niềm tin vào hệ thống ngân hàng, rút tiền ra khỏi hệ thống ngân hàng gây mất thanh khoản. Để giữ lại tiền trong hệ thống ngân hàng, thì ngân hàng sẽ phải tăng lãi suất lên cao, gây khó khăn cho nền kinh tế.

Câu chuyện này cũng tương tư như Việt Nam giai đoạn 2011 sau hàng loạt vụ vỡ nợ của Vinashin (4 tỷ USD – gần 4% GDP Việt Nam vào thời điểm đó), Ngân hàng Phương Nam, Ocean Group, khi đó ngân hàng nhà nước áp lãi suất tiền gửi trần là 14%/năm, nhưng các ngân hàng tìm mọi cách để lách luật để chi trả lên đền trên 20%. 

Nhà đầu tư nước ngoài rút vốn khỏi quốc gia, làm suy yếu nền kinh tế, mất việc làm, đồng tiền mất giá dẫn đến lạm phát. Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với Việt Nam năm 2010-2011 khi nhà đầu tư rút khỏi thị trường Việt Nam, khi tỷ giá USD-VND tăng vọt từ 17.000 lên 21.000 VNIndex giảm 30% từ 500 điểm xuống 350 điểm trong năm 2011. 

VNIndex và HNX-Index năm 2011 (nguồn: cafef)

Chưa kể việc vỡ nợ sẽ mang tính dây chuyền, nếu Evergrande vỡ nợ, ngân hàng sẽ tìm cách giảm rủi ro các khoản cho vay các công ty bất động sản, suy yếu kinh tế sẽ làm giảm sức mua của người dân, dẫn đến hậu quả khôn lường cho ngành bất động sản, và chắc chắn sẽ lan san các ngành khác, dẫn đến khủng hoảng kinh tế. Khủng hoảng vỡ nợ bất động sản ở Mỹ cũng là nguyên nhân dẫn đến cuộc đại khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008. 

Trung Quốc sẽ làm gì

Trong quá khứ, Trung Quốc cũng đã trải qua một cơn khủng hoảng nợ năm 2015 do thị trường bất động sản, làm thị trường chứng khoán giảm 40% từ 5.000 điểm xuống còn 3.000 điểm. Nhưng chính quyền Trung Quốc đã ra tay can thiệp nhằm ổn định thị trường. 

Tình hình thời điểm này có vẻ đã thay đổi khi chính quyền Trung Quốc sẵn sàng siết các quy định, hoạt động của các công ty lớn, đặc biệt là các công ty công nghệ; yêu cầu ngân hàng giảm cho vay bất động sản v.v. Bên cạnh đó, nền kinh tế Trung Quốc đã lớn mạnh hơn nhiều so với năm 2015, cho nên việc để Evergrande phá sản thời điểm này hoàn toàn có thể xảy ra. 

Nhiều chuyên gia cho rằng việc cho vỡ nợ tập đoàn lớn sẽ là nền tảng vững chắc cho hệ thống tài chính khỏe mạnh hơn trong tương lai khi loại bỏ được rủi ro đạo đức (moral hazard) khi các nhà đầu tư luôn cho rằng chính quyền sẽ luôn luôn cứu các công ty đang gặp khó khăn.

Thái Phan
About Author

Thái Phan

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest