Thủ tướng Đức Angela Merkel sắp sửa kết thúc 16 năm giữ chức người đứng đầu chính phủ Đức. Một thời gian đủ dài để chúng ta nhìn nhận những gì bà đã làm được cho nước Đức. Theo Financial Times, bà Merkel đã có công đưa Đức trở thành một cường quốc kinh tế, mở rộng việc làm, đặc biệt cho phụ nữ và người già. Dù vậy, di sản mà bà để lại cho người kế nhiệm không phải chỉ là một màu hồng, vẫn có những tranh cãi rằng bà Merkel thiếu tầm nhìn và để lại một nước Đức không được chuẩn bị cho một thế giới xanh hơn và số hóa hơn. Vậy bà Merkel đã và chưa làm được gì cho nước Đức?

Phép màu kinh tế

Kể từ năm 2005 – năm bà Merkel làm Thủ tướng Đức, nền kinh tế nước này đã tăng trưởng với tốc độ cao gấp đôi các nước Anh, Canada, Nhật Bản và Pháp. Nhà nghiên cứu Carsten Brzeski của ING cho rằng có thể gọi đây là một “phép màu kinh tế” thứ hai của nước Đức, sau phép màu tăng trưởng kinh tế sau Thế chiến II. Tỷ lệ thất nghiệp của Đức chạm mức thấp nhất trong 2 thập kỷ, và gần 70% ngời dân Đức được khảo sát cho biết họ cảm thấy hạnh phúc với tình hình kinh tế hiện tại.

GDP bình quân đầu người của Đức (màu xanh đậm) tăng trưởng ấn tượng so với hầu hết các nước giàu khác
Line chart of real GDP per capita, in purchasing power parity terms (rebased) showing Germans have become richer than their peers

Tuy nhiên, không phải mọi thành công đó đều do bà Merkel. Rất nhiều nền tảng cho sự tăng trưởng đó đã được đặt dưới thời người tiền nhiệm Gerhard Schroder. Một số người cho rằng phép màu kinh tế thứ hai của Đức chắn chắn sẽ diễn ra, dù bà Merkel có làm thủ tướng hay không.

Hơn nữa, nền sản xuất Đức, vốn chiếm 40% tổng sản lượng toàn khu vực Eurozone, đang bị phụ thuộc rất lớn bởi sự trỗi dậy của Trung Quốc. Sự phụ thuộc của Đức vào Trung Quốc trong lĩnh vực xuất khẩu là khá cao so với các  nước khác của khu vực Eurezone.

Đức xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều hơn hầu hết các nước khác trong khối Eurozone
Line chart of % of goods exports to China, rolling 12-month average showing German reliance on exports to China is the EU's highest

Dù vậy, bà Merkel có công rất lớn khi duy trì sự giàu có của Đức. Sự phản ứng của bà trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008 – 2009, chẳng hạn như bơm tiền cho ngành sản xuất xe hơi, đã giúp nền kinh tế ổn định. Bà cũng bơm hàng tỷ Euro để hỗ trợ người lao động tránh khỏi cảnh thất nghiệp.

Việc làm, việc làm và nhiều việc làm hơn nữa

Thành tựu lớn nhất của bà Merkel, không nghi ngờ gì nữa, đó chính là tỷ lệ tạo việc làm cao bất thường, đặc biệt là ở nữ giới. Hiện tại, Đức có tỷ lệ lao động nữ cao nhất trong các nước G7.

Tỷ lệ việc làm của Đức theo các nhóm tuổi, so sánh với Pháp (màu hồng)
German employment rates have increased among most groups. 4 charts showing employment rates %, rolling 4-quarters for women, foreign-born people, older people (65-69) and total employment for 20-64 year olds

Đáng chú ý, việc làm gia tăng ở những người nhập cư. Bà Merkel đã rất dũng cảm khi kiên trì thực hiện chính sách cho phép nhập cư hơn 1 triệu người tị nạn từ Syri, Afghanistan và Iraq. Điều này giúp Đức có một lượng lớn nguồn nhân lực để lao động.

Đức (màu xanh đậm) cũng có tỷ lệ chấp nhận người tị nạn nhập cư vào làm việc cao hơn bất kỳ nước châu Âu nào
Column chart of Applicants in Europe, '000 showing Merkel opened Germany's doors to asylum seekers

Dù vậy, chất lượng lao động không phải lúc nào cũng được duy trì. Tỷ lệ người lao động có lương thấp vẫn cao, và có ít sự cải thiện trong 2 thập kỷ gần đây. Nhiều phụ nữ vẫn phải làm việc bán thời gian, và chỉ có 1 công ty Đức có CEO là nữ giới.

Ít nợ, nhưng cũng ít có tầm nhìn và đầu tư

Bất chấp dịch COVID-19, Đức vẫn giàu có hơn bất ký thời điểm nào trước đó. Ngân sách của chính phủ về cơ bản vẫn “khỏe mạnh” và tỷ lệ nợ thấp, một phần vì luật cân bằng ngân sách 2009.

Nợ công của Đức (màu xanh đậm)
Line chart of General government gross fixed capital formation, % of GDP showing German public investment is weaker than its peers

Tuy nhiên, bất chấp tăng trưởng việc làm, vẫn có ít sự hiện đại hóa trong nền kinh tế. Nhiều chuyên gia chỉ trích rằng tỷ lệ đầu tư công thấp khiến Đức không được chuẩn bị đủ tốt cho tương lai.

Đức tăng tốc chuyển sang năng lượng thay thế vào năm 2011, sau thảm họa hạt nhân Fukushima ở Nhật Bản. Tuy nhiên, Đức vẫn bị nhiều nước EU bỏ lại phía sau trong lĩnh vực năng lượng sạch.

Lượng khí nhà kính bình quân đầu người ở Đức cao hơn so với trung bình châu Âu, và Đức cũng chiếm tỷ lệ thấp trong tỷ trọng các nước sử dụng năng lượng tái tạo, nhưng lại có tỷ lệ thải CO2 cao hơn.

Đức xếp hạng thấp trong nhiều các bảng xếp hạng kinh tế xanh
Germany ranks poorly on many green measures Average CO2 emissions per km from new passenger cars share of renewable energy in transport Greenhouse gases (tonnes per capita)

Điều này cũng đúng đối với việc Đức chuyển đổi sang nền kinh tế số. Việc thiếu đầu tư đã dẫn đến tỷ lệ kết nối internet tốc độ cao ở mức thấp. Khu vực nông thôn cũng có tốc độ kết nối internet thấp hơn so với trung bình.

Ngay cả trước khi có dịch COVID-19, Đức cũng cần 450 tỷ Euro tiền đầu tư công để bắt đầu khử carbon, cải thiện viễn thông, thúc đẩy giáo dục và tăng cường cơ sở hạ tầng – vốn đã bộc lộ nhiều điểm yếu trong trận lũ hè 2021. Đây cũng là một thách thức lớn cho người kế nhiệm bà Merkel.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest