Ngày nay có lẽ phần lớn trong số chúng ta đều nghiện mạng xã hội hay mạng internet theo một mức độ nào đó. Cơn nghiện này nếu tiếp diễn trong thời gian dài, sẽ làm cho các chúng ta dễ bị rối loạn cảm xúc, lo âu, giảm năng suất làm việc, mất tập trung thậm chí trầm cảm. Vậy tại sao chúng ta có thể làm gì để kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội và đảm bảo sức khỏe tinh thần, hãy cùng KTHGĐ tìm hiểu thông qua nghiên cứu của Tiến sĩ Tâm lý Anna Lembke nhé. 

Dopamine là gì?

Dopamine được gọi là hóc môn “feel good” vì khi chúng ta làm một việc gì đó chúng ta thích, não chúng ta sẽ sản sinh Dopamine tạo ra cảm giác thích thú hay khoan khoái. Dopamine được tạo ra khi chúng ta ăn món ăn ưa thích hay cả khi quan hệ. Việc nào sản sinh nhiều dopamine thì càng dễ gây nghiện. 

Ngay cả khi bạn mong chờ một điều gì đó bạn thích thì não bộ cũng sản sinh ra dopamine, làm cho bạn càng thôi thúc muốn làm việc đó. Sau khi bạn kết thúc, lượng dopamine sẽ giảm xuống để giúp bạn cân bằng cảm xúc. Rồi bạn lại muốn tiếp tục làm việc bạn thích để não bộ sản sinh dopamine, nhưng mỗi lần như vậy, thì lượng dopamine sản sinh ngày càng ít, dẫn đến việc nghiện. Từ từ những việc bạn thích sẽ không phải để giúp bạn cảm thấy khoan khoái, mà để làm cho bạn cảm thấy bình thường, vì não bộ của bạn đã quen với việc liên tục sản sinh dopamine. 

Trước đây, chúng ta hay nói về việc nghiện các loại chất cấm, nghiện thuốc lá, tuy nhiên ngày nay, con người ngày càng chuyển sang chứng “nghiện hành vi” như nghiện game, xem phim, hay mạng xã hội. 

Tại sao mạng xã hội lại gây nghiện?

Mạng xã hội đem lại cho chúng ta cảm giác được thỏa mãn tức thì mỗi khi nhận được like hay comment (instant gratification), kích thích bởi não giữa – nơi xử lý cảm xúc, thay vì não trước – giúp phát triển khả năng lên kế hoạch và xử lý vấn đề. Khi chúng ta đọc phải một content nào chúng ta không thích, ngay lập tức bạn có thể lướt qua một content khác hay chuyển từ facebook sang tiktok để tìm dopamine một cách rất dễ dàng. 

Ngoài ra, mạng xã hội mang lại những kích thích rất ngắn hạn, cảm giác thích thú khi bạn nhận được like chỉ kéo dài vài giây, do đó mạng xã hội có xu hướng làm cho người dùng liên tục sử dụng chúng để có thể liên tục nhận được liều dopamine do não bộ sản sinh.

Mạng xã hội dễ gây nghiện cho người dùng

Việc sử dụng mạng xã hội thường xuyên làm kích thích não giữa, và dần dần chúng ta sẽ mất khả năng trì hoãn ham muốn, khả năng xử lý vấn đề và khả năng chịu đựng. Điều này sẽ làm cho chúng ta dễ rơi vào trạng thái rối loạn cảm xúc, mất tập trung. 

Ở những nước càng phát triển, vấn đề này càng trầm trọng, vì bạn sẽ không phải lo lắng về những vấn đề gây “khó chịu” như thực phẩm, thuốc men, công việc. Chính những vấn đề gây “khó chịu” này sẽ giúp chúng ta cân bằng lại lượng dopamine. 

Làm thế nào để bạn có thể tạo sự cân bằng?

Theo tiến sĩ tâm lý Anna Lembke, sẽ rất khó để bạn có thể nhận ra sự thay đổi về cân bằng dopamine trong thời gian ngắn, mà bạn sẽ cần thời gian khoảng một tháng để nhận thấy được sự biến đổi. Tuy nhiên để thực hiện nó bạn sẽ cần có tính kỷ luật. 

Bản chất của con người làm tìm đến những gì mình thích, do đó bạn sẽ không phải dừng luôn việc sử dụng mạng xã hội, chơi game, hay xem phim online. Bạn có thể dành vài ngày để ngưng sử dụng chúng, và lên kế hoạch sử dụng điều độ hơn, ví dụ như chơi game 3 ngày / tuần, mỗi lần 2 tiếng. 

Bên cạnh đó, bạn cần phải giữ cho công việc, học tập của bạn không bị phân tâm bởi việc giải trí online. Hãy ngưng sử dụng điện thoại, lên facebook trong lúc học hay làm việc, hoặc dành khoảng 10 phút nghỉ dành riêng cho việc giải trí online thay vì sử dụng tiktok, facebook, xem báo linh tinh trong lúc làm việc. 

Chạy bộ là cách để tăng dopamine tự nhiên nhưng hiệu quả

Cuối cùng, bạn có thể thay thế dần những khung giờ bạn dành cho mạng xã hội thành những hoạt động mà bạn có thể cho là “khó chịu” vào thời điểm hiện tại như tập thể dục, chạy bộ, nấu ăn, đọc sách, trò chuyện với người thân v.v. Đây cũng là những cách tăng dopamine một cách rất tự nhiên, tích cực mà không cần phải dựa vào mạng xã hội hay chơi game. Như đã nói ở đầu bài viết, bất cứ thứ cứ gì khiến cho ta cảm thấy thoải mái, thì đều sản sinh ra dopamine. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh tập thể dục là một trong những cách tăng dopamine hiệu quả nhất, vì chúng ta sẽ cảm thấy hưng phấn sau khi tập thể dục. Bạn có thể xem hiệu quả của chạy bộ và dopamine tại đây

Không những vậy, những hoạt động trên còn cải thiện sự tập trung và có cảm xúc mạnh mẽ hơn mỗi khi bạn làm việc mình thích. 

Tham khảo: Wall Street Journal, The Guardian

Thái Phan
About Author

Thái Phan

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest