Thế giới đang có nguy cơ đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng mới, khi giá mặt hàng này liên tục tăng ở hầu khắp các nền kinh tế lớn trên thế giới, đe dọa sự phục hồi vốn đã quá mong manh của kinh tế toàn cầu hậu dịch COVID-19.

Những nơi nào chịu tình trạng khó khăn về năng lượng?

Trùng hợp thay, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và Anh, 3 trong số những nền kinh tế thuộc hàng elite (nhóm đầu) của kinh tế thế giới đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng, đẩy giá mặt hàng này lên rất cao. Nhưng cái cách mà 3 nền kinh tế này gặp khó trong vấn đề năng lượng thì lại khác nhau.

Energy crisis is moment of truth for Europe's green ambition | Financial  Times
Nhiều nơi trên thế giới đang chịu sự tăng giá năng lượng

Ở Trung Quốc, giá điện tăng cao nguyên nhân chính là do Bắc Kinh áp đặt nhiều hạn chế về nguồn cung than – nguyên liệu chủ chốt để sản xuất diện, để nhằm mục tiêu carbon trong năm 2021. Sản lượng than suy giảm đã đẩy giá mặt hàng này tăng nhanh phi mã, hiện đã tăng tới hơn 80% so với cùng kỳ năm ngoái. Cộng với việc mua đông đang đến, nhu cầu điện sẽ tăng cao, đã khiến giá điện tăng chóng mặt. Goldman Sachs ước tính có tới 44% hoạt động công nghiệp của Trung Quốc bị ảnh hưởng do thiếu điện.

Ở Tây Ban Nha, giá điện đã tăng gấp 3 lần, phản ánh tình trạng chung trên toàn khối EU trong những tuần gần đây. Giá điện tăng đã làm dấy lên lo ngại về một mùa đông khắc nghiệt phía trước, trong bối cảnh nhu cầu làm ấm nhà và tiêu dùng điện đang ở mức cao hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, với việc dự án Dòng chảy Phương Bắc 2 đi vào hoạt động, nhiều chuyên gia cho rằng cơn sốt năng lượng ở châu Âu sẽ giảm bớt phần nào.

Giá khí đốt châu Âu

Ở Anh, vấn đề không phải nằm ở chỗ thiếu nguồn cung, mà là thiếu lái xe vận chuyển từ nhà khai thác tới nhà bán lẻ. Đây là một trong vài hệ quả của việc Anh rời khỏi EU. Để giải quyết vấn đề này, chính phủ Anh đã cấp hàng nghìn thị thực tạm thời cho các lái xe nước ngoài để vận chuyển năng lượng, thậm chí còn đưa cả quân đội vào chở năng lượng, nhằm giúp giảm bớt tình trạng khan hiếm năng lượng hiện nay.

Giá dầu cũng tăng lên mức kỷ lục. Kết thúc phiên giao dịch ngày 5/10,  giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 1,31 USD lên 78,93 USD/thùng và cũng là mức cao nhất kể từ tháng 11/2014. Trong khi đó, giá dầu Brent Biển Bắc tăng 1,6 USD lên 82,56 USD/thùng, mức cao nhất trong 3 năm qua.  

Vậy vì sao lại có tình trạng như vậy?

Các nhà phân tích cho rằng có một vài nhân tố dẫn tới sự gia tăng giá năng lượng toàn cầu. Một số nhìn nhận đây là hệ quả của việc nhu cầu tăng cao trở lại, khi hoạt động kinh tế bình thường trở lại sau đại dịch. Tuy nhiên, sản xuất lại không hồi phục nhanh như vậy, do gặp phải vấn đề trong chuỗi cung ứng.

“Bạn đang ở một thời kỳ mà nhu cầu tăng mạnh, nhưng nguồn cung thì gặp trục trặc hơn”, Thierry Bros, giáo sư tại Sciences Po Paris cho biết.

Một số nhà phân tích khác lại đánh giá sự gia tăng của giá năng lượng là một ví dụ của “lạm phát xanh” (greenflation), gây ra bởi ngày càng nhiều các biện pháp giới hạn mà chính phủ áp đặt đối với các năng lượng truyền thống. Trong những năm gần đây, các chính phủ nhiều nước đã phối hợp hướng tới việc khuyến khích các nguồn năng lượng tái tạo, nhằm đáp ứng các mục tiêu phát thải toàn cầu.

Kinh tế thế giới chịu tác động ra sao?

Với các khách hàng không có hợp đồng giá cố định, việc giá năng lượng tăng như hiện tại nhiều khả năng sẽ dẫn tới tăng giá hóa đơn của họ. Với các hộ gia đình châu Âu, nhiều khả năng hóa đơn tiền điện của họ sẽ tăng.

Nhiều chính phủ châu Âu đang cố giúp đỡ khách hàng đối phó với tình trạng giá năng lượng tăng. Pháp đã cô bố một loạt các biện pháp, trong đó có một “sự kiểm tra năng lượng”, nhằm giúp người dân trả hóa đơn. Tây Ban Nha cho biết sẽ cắt thuế năng lượng nhằm hạ nhiệt đà tăng giá.

Xét trên bình diện thế giới, sự tăng giá năng lượng hiện nay đe dọa sự phục hồi của kinh tế toàn cầu. “Thị trường thế giới sẽ cảm nhận được sự thiếu hụt nguồn cung một loạt sản phẩm, từ dệt may, đồ chơi trẻ em, tới linh kiện máy móc điện tử”, Lu Ting, chuyên gia kinh tế của Nomura Holdings cho biết.

Giá khí đốt và xăng dầu tăng cao cũng có thể đẩy lạm phát trên thế giới – vốn đã cao, năng lại cao hơn nữa. Tại Đức, với việc chi phí sản xuất tăng cao nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây, thì cộng với việc giá điện và nhiên liệu tăng có thể đẩy lạm phát tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào năm sau.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest