Tác giả: Minh Minh

Lực lượng Taliban đã tuyên bố sẽ quản lý Afghanistan theo luật Hồi giáo Sharia. Trong thời kỳ nắm quyền trước đây vào những năm 90, nhóm chiến binh này nổi tiếng với việc đặt ra những quy định hà khắc đến đáng sợ theo đạo luật này. Nhưng có một thực tế là nhiều quốc gia Hồi giáo khác như Saudi Arabia, Iran và một số vùng của Indonesia cũng áp dụng luật sharia nhưng không hề có sự khắc nghiệt tương tự. Vậy rốt cuộc Luật Sharia là gì và phải hiểu như thế nào?

Giải mã Luật Hồi giáo Sharia

Sharia trong tiếng Arab có nghĩa là “con đường” hay “đạo”, với ý nghĩa con đường làm hài lòng Chúa. Có ý nghĩa tôn giáo mạnh mẽ, nên Sharia dựa trên kinh Koran, sách thánh của đạo Hồi, hoặc những câu nói của nhà tiên tri Muhammad; và các công trình nghiên cứu kế thừa của các học giả Hồi giáo. Luật Sharia bao gồm luật hình sự, thương mại và gia đình nhưng khác với các hệ thống luật pháp thế tục, luật Hồi giáo này còn đặt ra các quy tắc về đạo đức.

Luật hình sự của Sharia đặt ra những hình phạt rất khắc nghiệt cho những tội ác được coi là đi ngược lại điều răn của Chúa. Ví dụ, tội ngoại tình có thể bị ném đá đến chết hoặc chịu 100 đòn roi. Nhưng yêu cầu về bằng chứng để kết tội cũng vô cùng nghiêm ngặt để tránh tình trạng xử phạt nhầm. Tội ác giết người thậm chí có thể xử theo nguyên tắc “mạng đổi mạng”, nhưng đạo Hồi khuyến khích khoan hồng và bồi thường tiền bạc.

Taliban dự kiến áp dụng luật Sharila ở Afghanistan

Về luật gia đình, Sharia quy định tuổi trưởng thành và các quy tắc của hôn nhân. Đàn ông được phép có tối đa 4 vợ, dù chế độ đa thê này trên thực tế không phổ biến tại nhiều nước và thậm chí bị cấm tại một số nơi. Ngoại tình, quan hệ tình dục trước hôn nhân, mại dâm và quan hệ tình dục đồng giới bị coi là phạm pháp. Người chồng có thể đơn phương chấm dứt một cuộc hôn nhân tôn giáo, trong khi phụ nữ có thể đề nghị ly hôn nhưng vẫn cần đề nghị tòa án giải quyết.

Trong khi đó, luật thương mại Hồi giáo dựa trên nguyên tắc công bằng và rõ ràng giữa các bên. Cho vay tiền bị cấm, các hợp đồng mang lại lợi nhuận không rõ ràng hoặc bất kỳ hoạt động kinh doanh nào liên quan đến đến các “đồ cấm” như cờ bạc, thịt lợn hoặc rượu cũng vậy. Các ngân hàng Hồi giáo không trả lãi suất, thay vào đó họ đầu tư tiền gửi và trả lại khách hàng một phần lợi nhuận. Ở một số quốc gia vùng Vịnh, các quy tắc này được nới lỏng và đầu tư và thế chấp được điều chỉnh bởi các hợp đồng đặc biệt nhằm hạn chế rủi ro.

Dấu ấn đáng sợ của Taliban

Mặc dù nhiều nội dung của luật Sharia được quy định trong kinh Koran, việc áp dụng cụ thể các nội dung này lại linh hoạt tuỳ từng chính quyền. Do đó có tình trạng một số quốc gia áp đặt luật Hồi giáo khắc nghiệt hơn các nước khác. Các chế độ hà khắc nhất từng được biết đến có Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Syria và Iraq, Al Shabab ở Somalia và chính quyền Taliban cũ.

Elizabeth Neumann, một cộng tác viên của ABC News và là cựu quan chức an ninh nội địa Mỹ, cho biết: “Vào những năm 90, các quy định đàn áp là cách để Taliban duy trì kiểm soát.” Những người vi phạm luật Hồi giáo có thể bị ném đá đến chết, bị chặt tay hoặc bị xử tử công khai. Trong đó, nữ giới đặc biệt phải chịu những quy định cực kỳ hà khắc và bất công.

Shabnam, một phụ nữ người Afghanistan không muốn tiết lộ tên đầy đủ, cho biết rất nhiều nữ giới tại quốc gia này đang sống trong sợ hãi rằng Taliban sẽ quay trở lại với các quy định đàn áp trước kia, như không cho phụ nữ ra khỏi nhà một mình, cấm họ có việc làm hay đi học, bắt mặc trang phục burqa che kín toàn thân, không cho quyền quyết định hôn nhân.

Taliban đã cam kết sẽ tạo điều kiện để phụ nữ Afghanistan có thể đi làm và học tập, cũng như hứa hẹn nữ giới sẽ được tham gia chính phủ, tôn trọng quyền nữ giới “trong khuôn khổ luật Hồi giáo”. Trong khi chưa ai dám nói chắc về những lời hứa này, cũng cần nhìn nhận rằng Taliban thật sự đã có những thay đổi. Một đại diện của nhóm trước đó đã trả lời phỏng vấn của một phóng viên nữ, và các tay súng một thời cấm đoán việc chụp ảnh giờ cũng chụp selfies và đăng lên mạng Internet.

Nguồn: Economist

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest