Tác giả: Trần Hoàng Long

Giao thông đô thị là trọng tâm trong nỗ lực làm chậm biến đổi khí hậu. Việc này cần nhiều nỗ lực hơn ngoài việc chỉ thông qua cách chuyển sang ô tô điện. Một số thành phố trên thế giới đã và đang bắt đầu điện hóa các phương tiện giao thông công cộng trong cộng đồng dân cư.

Bức tranh toàn cảnh

Giao thông đô thị là trọng tâm trong nỗ lực làm chậm biến đổi khí hậu. Là nơi sinh sống của hơn một nửa dân số thế giới, các thành phố chiếm hơn 2/3 lượng khí thải carbon dioxide toàn cầu. 

Theo C40, một liên minh gồm khoảng 100 chính quyền đô thị từ khắp mọi nơi trên thế giới đang cố gắng giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, giao thông vận tải chiếm trung bình một phần ba lượng khí thải carbon dioxide của một thành phố, vượt xa các nguồn khác như hệ thống sưởi, công nghiệp và chất thải.

Tiếng gầm rú của động cơ từ lâu đã trở thành một phần âm thanh của thành phố. Trong một thế kỷ, đối với hàng tỷ người thành thị trên toàn thế giới, việc đi lại đồng nghĩa với việc sử dụng những phương tiện cá nhân chạy bằng xăng như xe máy, lên một chiếc xe buýt chạy bằng dầu diesel, hoặc đối với những người giàu có, một chiếc ô tô.

Ngày nay, những sự chuyển đổi âm thầm đang được tiến hành. Berlin, Bogota  và một số thành phố khác đang thực hiện các bước sáng tạo để cắt giảm khí đốt và dầu diesel khỏi hệ thống giao thông công cộng của mình, bất chấp những khác biệt nổi bật về địa lý, chính trị và kinh tế đã và đang làm phức tạp thêm quá trình chuyển đổi.

Berlin đang hồi sinh các tuyến tàu điện đã bị phá bỏ kể từ khi Bức tường Berlin được dựng lên. Bogota đang xây dựng các tuyến cáp treo xuyên qua những đám mây để kết nối các cộng đồng của tầng lớp lao động sống trên những ngọn đồi xa xôi. Bergen, một thành phố nằm cạnh các vịnh hẹp ở phía tây Na Uy, đang chuyển các chuyến phà công cộng khỏi động cơ diesel, thay vào đó chạy bằng pin – một sự thay đổi đáng chú ý trong lĩnh vực khai thác dầu, trong hành trình nhiều thập kỷ làm giàu từ việc bán dầu và khí đốt.

Ảnh thiếu nữ đang chờ xe điện ở Berlin.

Xe buýt của Bergen cũng có những thay đổi tích cực nhất định trong bối cảnh điện do các nhà sản xuất xe buýt Trung Quốc cung cấp đã chiếm lĩnh thị trường ở các thành phố xa như Los Angeles và Santiago, Chile.

Nỗ lực đưa xe điện trở lại

Một trong những nỗ lực thay đổi hệ thống giao thông đáng chú ý nhất diễn ra ở Berlin – thủ đô nước Đức.

Khi bức tường Berlin được dựng lên những năm 1960, một nửa số đường tàu điện của Berlin đã bị hủy bỏ. Ingmar Streese – Bộ trưởng Giao thông Vận tải ở Bang Berlin, gọi đó là “một sai lầm lịch sử”.

Năm 1967, khi ông Streese chỉ mới là một cậu nhóc ba tuổi, Tây Berlin đã đập tan và phá hủy gần như tất cả các dấu vết của xe điện và  ô tô chiếm lấy các con đường. 

Giờ đây, 30 năm sau khi bức tường sụp đổ, khi người Đức đối mặt với hiểm họa của biến đổi khí hậu, ngày càng có nhiều nhu cầu đòi lại đường dành cho ô tô dành cho người đi bộ, đi xe đạp và người sử dụng phương tiện công cộng.

Tin vui cho người dân nước Đức là những sai lầm này “hiện đang được sửa chữa”.

Berlin, cùng với một số thành phố ở châu Âu, bao gồm Lisbon và Dublin, đang hồi sinh xe điện không chỉ để làm sạch không khí mà còn để hạn chế khí thải nhằm đáp ứng các mục tiêu khí hậu ràng buộc về mặt pháp lý của Liên minh châu Âu. Những mục tiêu đó đòi hỏi phải giảm 55% lượng khí thải nhà kính vào năm 2030, so với mức của năm 1990.

Tuy nhiên, xét về mặt chính trị, việc dành lại không gian đô thị từ những chiếc xe hơi hoàn toàn không hề đơn giản. Berlin, với 1,2 triệu ô tô, đã ban hành thuế tắc nghẽn, nhưng nó chỉ áp dụng cho một phần nhỏ của thành phố. Đó là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn để cải thiện phương tiện công cộng, bao gồm bằng cách điện khí hóa tất cả xe buýt vào năm 2030, mở rộng tàu điện ngầm và tàu ngoại ô, thêm làn đường dành cho xe đạp và xây dựng gần 50 dặm đường xe điện vào năm 2035.

Bên cạnh đó, xe điện không được yêu thích ở mọi nơi. Các nhà phê bình chỉ ra rằng chúng ồn ào, tạo ra những âm thanh “nhói tai” dọc theo những con phố đông đúc cả ngày lẫn đêm. Chúng chạy chậm hơn so với tàu điện ngầm và trong thời đại của xe hơi và xe máy điện, chúng đã lỗi thời.

Đối lập với điều này, những người hâm mộ tàu điện chỉ ra rằng chúng rẻ hơn và tốn ít thời gian để hoàn thành việc xây dựng hơn các tàu điện ngầm.

Ngày nay, một trong những dự án xe điện phức tạp nhất liên quan đến việc kéo dài một tuyến, được gọi là M-10, băng qua cây cầu Oberbaum lịch sử nối liền Đông và Tây Berlin trước đây.

Nhưng việc xây dựng một tuyến xe điện mới trên cây cầu sẽ đồng nghĩa với việc tách các làn đường khỏi ô tô hoặc xe đạp. Hoặc, thành phố sẽ phải xây dựng một cây cầu khác hoàn toàn.

Ông Streese chưa sẵn sàng cho biết những công trình xe điện sẽ được thực thi như thế nào. Nhưng bằng cách này hay cách khác, ông nói, một chuyến xe điện sẽ băng qua Oberbaum không muộn hơn năm 2027. “Nó sẽ không xảy ra sớm lắm đâu,” ông nói. “Nhưng nó sẽ xảy ra.”

Những rào cản vô hình

Tuy nhiên, mọi thứ không phải đều suôn sẻ. Ví dụ, ở Costa Rica, các nhà điều hành xe buýt tư nhân được phân chia dựa trên các nỗ lực quốc gia để điện hóa phương tiện giao thông công cộng. Ở các thành phố của Trung Quốc, như Thâm Quyến, nơi có đội xe buýt chạy hoàn toàn bằng điện, bản thân điện vẫn chủ yếu đến từ than đá, loại nhiên liệu hóa thạch bẩn nhất. Và ở mọi nơi, việc thay đổi đều đắt đỏ.

Hiện tại, chỉ có 16% xe buýt thành phố trên toàn thế giới là xe điện. Việc chuyển dần các phương tiện chạy bằng điện sẽ cần phải tăng tốc và các thành phố sẽ phải làm cho phương tiện giao thông công cộng trở nên hấp dẫn hơn, do đó sẽ có ít người phụ thuộc vào ô tô hơn.

Thách thức lớn nhất mà các thành phố cần phải chuyển mình phải đối mặt: những đô thị đông đúc và ô nhiễm nhất ở châu Á và châu Phi, nơi người dân sống dựa vào các phương tiện giao thông công cộng không chính thức như xe tải nhỏ chạy bằng dầu diesel hoặc taxi.

Nhưng khi có được những thành công nhất định trong việc chuyển đổi,  các thành phố nhận thấy rằng phương tiện công cộng điện khí hóa có thể giải quyết nhiều vấn đề hơn là chỉ các vấn đề khí hậu. Nó có thể làm sạch không khí, giảm ùn tắc giao thông và lý tưởng là làm cho việc đi lại trong thị trấn dễ dàng hơn đối với những người bình thường, đó là lý do tại sao một số chính trị gia đã đánh giá cao danh tiếng của họ trong việc cải tiến phương tiện giao thông. Trong nhiều trường hợp, chính quyền các thành phố đã có thể thực hiện các hành động về khí hậu nhanh hơn các chính quyền quốc gia của họ.

Tham khảo: The New York Times

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest