Đối với nhiều người, việc hiểu biết về kinh tế học không quan trọng bằng việc cân đối chi tiêu hay quyết định xem mua chiếc xe nào là hợp lí. Thế nhưng, những hành vi hay quyết định mua của bạn đều ảnh hưởng và được giải thích bằng kinh tế học. 4 khái niệm kinh tế sau đây sẽ phần nào giải thích được những vấn đề ‘tiền bạc’ của bạn trong cuộc sống hằng ngày đấy!

Sự khan hiếm (Scarcity)

Đây là khái niệm khá phổ biến và được dùng cho nhiều ngành nghề khác ngoài kinh tế. Sự khan hiếm xuất hiện khi những nguồn tài nguyên có hạn được sử dụng quá mức. Ví dụ như do nhu cầu của chip điện tử trong những năm gần đây tăng cao và nguồn cung không thể đáp ứng, dẫn tới sự khan hiếm chip điện tử và giá của những sản phẩm này cũng bị đẩy lên rất cao.

Vậy nên, sự khan hiếm xuất hiện trong kinh tế học dường như là nền tảng đầu tiên cho mọi lý thuyết kinh tế học. Khi con người nhận thức được việc cạn kiệt dần của những nguồn tài nguyên, họ bắt đầu nghĩ ra những cách quản lý tài nguyên hợp lí và năng suất hơn.

Việc quyết định xem nguồn tài nguyên phân bổ như thế nào lại là vấn đề xuất hiện tiếp theo khi con người đã nhận thức được sự khan hiếm. Ví dụ làm thế nào để xác định được bao nhiêu lúa mì nên sử dụng để làm bánh mì và bao nhiêu để sản xuất bia. Để giải quyết được vấn đề này, chúng ta cần đến sự có mặt của một thị trường được điều khiển bởi ‘Cung và Cầu’.

‘Cung’ và ‘Cầu’ (Supply & Demand)

Đa số mọi thị trường đều chịu tác động của cung và cầu. Hiểu theo một cách ngắn gọn, cung thể hiện cho số sản phẩm mà thị trường có thể cung cấp/bán tại một mức giá nhất định, và doanh nghiệp luôn muốn bán càng nhiều với giá càng cao; cầu thể hiện cho nhu cầu về mặt số lượng và giá cả của khách hàng về sản phẩm đó, một mặt hàng với giá càng cao thì nhu cầu (về số lượng) của người mua càng ít và ngược lại.

Tiếp tục ví dụ về bánh mì và bia như trên, khi càng nhiều người muốn uống bia bia, đồng nghĩa với việc cầu của bia sẽ tăng lên. Theo giả thuyết, sẽ có nhiều người bắt đầu làm bia và bán theo xu hướng của thị trường. Theo quy luật cung cầu, điều này sẽ làm cho cung của bia tăng lên và giá bia giảm xuống.

Không khó để bạn có thể bắt gặp một món đồ chơi công nghệ giảm giá một cách chóng mặt chỉ sau một vài năm, chẳng hạn như các dòng sản phẩm điện thoại sử dụng hệ điều hành Android. Nói một cách dễ hiểu, cung và cầu phần nào giải thích được việc những sản phẩm phổ biến ở năm ngoái lại thấp hơn một nửa so với năm sau.

Chi phí và lợi ích (Cost & benefit)

Với cùng loại sản phẩm, nhiều người sẽ có nhiều lựa chọn khác nhau cho riêng họ và sẽ chọn sản phẩm mà người mua cảm thấy hài lòng nhất. Đây cũng chính là giải thích đơn giản cho khái niệm chi phí và lợi ích. Các nhà khoa học cho rằng, với một người bình thường, quyết định mua hàng của họ luôn phụ thuộc vào việc tối đa hóa tỷ lệ lợi ích trên chi phí.

Nếu nhu cầu tiêu thụ bia cao, các nhà máy bia sẽ thuê thêm nhân viên để sản xuất nhiều bia hơn, nhưng chỉ khi giá bia và lượng bia họ đang bán phù hợp với khoản đầu tư thêm của họ. Tương tự như vậy, người tiêu dùng sẽ mua loại bia tốt nhất mà họ có thể mua được, điều này không đồng nghĩa với việc họ sẽ mua loại bia ngon nhất hay có giá cao nhất.

Nhờ vào việc nắm bắt được tâm lý người tiêu dùng, các nhãn hàng thường tung ra các quảng cáo bắt mắt hay truyền tải một thông điệp ý nghĩa nhằm làm cho người mua cảm thấy lợi ích của sản phẩm đó cao hơn những sản phẩm khác. Tác động tới cảm xúc của người mua sẽ ảnh hưởng tới đánh giá về lợi ích của sản phẩm, có thể đó là những ấn tượng tốt nhưng cũng có thể là tác động tiêu cực.

Động cơ kinh tế (Economic incentives)

‘Động cơ’ là nguyên nhân thúc đẩy mọi người đạt được kết quả mong muốn. Việc sử dụng một phần thưởng để khuyến khích đạt được mục tiêu chắc chắn không quá xa lạ đối với mỗi người. Từ việc mua cho con mình một chiếc máy tính khi đỗ đại học hay thưởng thêm để khuyến khích nhân viên, tất cả đều là hình thức của khuyến khích/ưu đãi nhằm truyền động cơ để đạt được mục đích.

Tương tự đối với các động cơ kinh tế, Khi nhu cầu của người tiêu dùng đối với hàng hóa tăng lên, thì giá thị trường của hàng hóa đó tăng lên, và người sản xuất có động lực để sản xuất nhiều hàng hóa hơn vì họ có thể bán với giá cao hơn. Mặt khác, khi nguyên liệu ngày càng khan hiếm, buộc các doanh nghiệp phải sản xuất ít lại và nâng cao giá thành, điều này lại là động cơ cho người tiêu dùng tiết kiệm và tích trữ.

Những thay đổi và biến động của thị trường đều có thể tạo ra một động cơ kinh tế nhưng không phải ai cũng có thể nắm bắt được và tận dụng những động cơ này một cách chính xác. Trong doanh nghiệp, các biện pháp khuyến khích lao động cần được triển khai một cách thích hợp để có thể tối ưu hóa việc tận dụng động cơ kinh tế. 

(Nguồn: investopedia)

Hưng Cao Nam
About Author

Hưng Cao Nam

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest