Tác giả: Minh Minh

Tại nhiều nơi trên thế giới, nhiều nữ sinh đột nhiên bị chẩn đoán mắc chứng rối loạn tic – một dạng mất kiểm soát hành động cơ thể. Các chuyên gia nghi ngờ nguyên nhân bắt nguồn từ mạng xã hội, cụ thể là TikTok.

Ban đầu các bác sĩ rất bối rối. Rối loạn Tic hiếm khi xuất hiện ở nữ và số người mắc bệnh đột nhiên tăng cao bất thường. Hơn nữa, bệnh phát triển đột ngột. Sau nhiều tháng nghiên cứu, các chuyên gia tại các bệnh viện hàng đầu ở Mỹ, Canada, Australia và Anh đã phát hiện ra một điểm chung ở hầu hết các cô gái: họ thường xuyên xem video về những người mắc rối loạn này trên TikTok.

Rối loạn Tic là gì?

Rối loạn Tic, còn gọi là Hội chứng Tourette hay tật máy giật, là một bệnh lý hệ thần kinh khiến bệnh nhân bị co giật. Triệu chứng co giật xuất hiện ở một phần hoặc toàn bộ cơ thể, là các cử động nhanh lặp đi lặp lại, đột ngột và không kiểm soát được.

Triệu chứng co giật có thể xuất hiện ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể như mặt, bàn tay hoặc chân. Trong một số trường hợp khác, người bệnh có thể phát ra âm thanh bất thường (gọi là âm thanh do co giật).

Hội chứng Tourette thường gặp ở trẻ em trai nhiều hơn trẻ em gái và có xu hướng phát triển dần dần theo thời gian. Tuy nhiên, ở nhiều trẻ em, tình trạng co giật có thể giảm đi khi trẻ bước vào tuổi trưởng thành. Ngoài ra, nó có thể được điều trị bằng thuốc.

Mọi chuyện bắt đầu thế nào?

Các trung tâm rối loạn vận động dành cho trẻ em tại nhiều nơi ở nước Mỹ đồng loạt thông báo về một lượng lớn các cô gái tuổi teen mắc rối loạn Tic. Donald Gilbert, một chuyên gia thần kinh tại Trung tâm Y tế Bệnh viện Nhi đồng Cincinnati, đã khám cho khoảng 10 ca như vậy mỗi tháng kể từ tháng 3/2020. Trước đại dịch, phòng khám của ông nhiều nhất có một ca một tháng.

Teen Girls Are Developing Tics and TikTok Could Play a Role: Experts
TikTok bị nghi là thủ phạm khiến một số cô gái tuổi teen mắc rối loạn hành động

Cũng từ tháng 3 năm ngoái, Bệnh viện Nhi đồng Texas đã tiếp nhận khoảng 60 thanh thiếu niên mắc rối loạn tic, trong khi trước đại dịch con số là 1 hoặc 2 trường hợp mỗi năm.

Từ tháng 3-6 năm nay, Trung tâm Y tế Đại học Rush ở Chicago cho biết đã nhận 20 bệnh nhân. Khoảng 30 thanh thiếu niên được giới thiệu đến đây do có biểu hiện không kiểm soát được hành động, từ giật cánh tay đến chửi thề cho đến co giật đầu và cổ. Một số còn có hành vi tự gây thương tích.

Truy tìm manh mối

Tiến sĩ Caroline Olvera, một chuyên gia về chứng rối loạn vận động, nhận thấy nhiều trường hợp mắc Tic mới xuất hiện có hiện tượng nói từ “đậu”, và bằng giọng Anh Anh. Hiện tượng này xuất hiện ở ngay cả những bệnh nhân không nói được tiếng Anh.

Bà Olvera đã tạo một tài khoản TikTok và bắt đầu xem video của những người làm về hội chứng Tourette. Cô phát hiện ra một tài khoản phổ biến hàng đầu là một người Anh thường nói từ “đậu”.

Sau khi nghiên cứu 3.000 video TikTok, Tiến sĩ Olvera cũng phát hiện ra rằng 19 trong số 28 người mắc Tourette được theo dõi nhiều nhất trên TikTok phát triển thêm triệu chứng mới của Tic sau khi xem video của những người khác mắc rối loạn tương tự.

Khi các bác sĩ ở Anh bắt đầu nghiên cứu hiện tượng này vào tháng 1, các video gắn tag #tourette có khoảng 1,25 tỷ lượt xem — con số này hiện đã tăng lên 4,8 tỷ. Phần lớn các video mô tả khó khăn của những người mắc rối loạn này trong hoạt động thường ngày như nấu nướng hoặc nói bảng chữ cái, hướng tới mang tới cảm giác thú vị cho người xem thay vì bệnh tật nặng nề.

“Sự an toàn và hạnh phúc của cộng đồng là ưu tiên của chúng tôi và chúng tôi đang tham khảo ý kiến ​​của các chuyên gia trong ngành để hiểu rõ hơn về vấn đề này”, phát ngôn viên của TikTok cho biết.

Lây bệnh qua mạng xã hội?

Rối loạn Tic xuất hiện theo nhóm đã từng xảy ra trước đây, bao gồm một trường hợp nổi tiếng cách đây khoảng 10 năm, khi một số thanh thiếu niên ở ngoại ô New York đồng loạt hình thành chứng rối loạn này và được chẩn đoán là “bệnh tâm thần hàng loạt”.

Theo một nghiên cứu gần đây của 2 tác giả Mariam Hull và Mered Parnes, các chuyên gia thần kinh tại Bệnh viện Nhi Texas, Mỹ, những trường hợp kiểu này chủ yếu xuất hiện trong một phạm vi địa lý cụ thể, nhưng sự xuất hiện của mạng xã hội đã mở ra khả năng lây lan rộng hơn, thậm chí trên phạm vi toàn cầu.

 Cũng có thông tin về hiện tượng tương tự liên quan tới một Youtuber nổi tiếng ở Đức, người đã đăng video về việc mắc hội chứng Tourette. Tuy nhiên, phần lớn sự quan tâm hiện nay đổ dồn vào TikTok, một nền tảng đang phát triển nhanh chóng trong đại dịch.

Đầu tháng này, người dùng hàng tháng của TikTok đã đạt 1 tỷ và đây là ứng dụng không phải trò chơi được tải xuống nhiều nhất trong tháng 8. TikTok đặc biệt phổ biến với các nữ sinh tuổi teen.

Một số bác sĩ không vội quy kết lỗi cho mạng xã hội. Tiến sĩ Joseph McGuire – chuyên gia tại Trung tâm Tourette của Đại học John Hopkins cho biết: “Trong số những người mắc tic có các em xem mạng xã hội và cả những em không. Tôi nghĩ rằng có rất nhiều yếu tố bao gồm lo lắng, trầm cảm và căng thẳng.”

Phụ huynh có thể làm gì?

Các bác sĩ chuyên điều trị chứng rối loạn thần kinh chức năng cho biết có một số điều cha mẹ có thể làm nếu nhận thấy con mình có biểu hiện rối loạn Tic.

Dừng tham gia mạng xã hội: Cha mẹ nên hỏi trẻ về các loại video mà chúng có thể đã xem trên TikTok hoặc các trang mạng xã hội khác và ngừng xem bất kỳ video nào về những người mắc Tic trong vài tuần. Cha mẹ có thể liên kết tài khoản TikTok của họ với con mình bằng tính năng Ghép nối gia đình của TikTok để hạn chế nội dung.

Tư vấn chuyên gia: Nếu rối loạn tic cản trở cuộc sống hàng ngày của trẻ, hãy tìm gặp bác sĩ chuyên về rối loạn vận động ở trẻ em. Can thiệp sớm và chẩn đoán đúng có thể giúp giải quyết sớm vấn đề.

Duy trì sinh hoạt bình thường: “Điều tồi tệ nhất là ngồi nhà suy nghĩ về các triệu chứng,” Tiến sĩ Donald Gilbert tại Bệnh viện Nhi Cincinati nói. Vì vậy việc một đứa trẻ đến phòng y tế trường khi xuất hiện triệu chứng co giật để tạm nghỉ sẽ tốt hơn là trở về nhà.

Tránh phản ứng thái quá: Cha mẹ thường có xu hướng quanh quẩn với con mình khi chúng xuất hiện triệu chứng không kiểm soát được cử động cơ thể hay lời nói. Tuy nhiên, sự chú ý quá mức có thể khiến triệu chứng nặng hơn.

Tập luyện thể thao: “Tôi luôn khuyến khích bệnh nhân của mình tập một môn thể thao hoặc yoga – một môn thể chất nào đó liên quan đến cả tâm trí và cơ thể,” Tiến sĩ Gilbert nói. “Khoa học chưa chứng minh hiệu quả từ việc này, nhưng nó giúp người bệnh có việc để làm.”

Nguồn: Wall Street Journal

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest