Tác giả: Cao Nam Hưng

Làn sóng đại dịch Covid vừa qua tại Việt Nam đã khiến vật giá leo thang, ảnh hưởng tới tất cả mọi người, từ người bán bánh mì dạo hay một ông chủ cửa hàng lớn. Vậy lạm phát là gì, cách kiểm soát lạm phát ra sao? Hãy cùng KTHGĐ tìm hiểu qua bài viết nhé!

Lạm phát là gì?

Theo định nghĩa từ Investopedia, ‘lạm phát’ (Inflation) là sự suy giảm sức mua của một loại tiền nhất định theo thời gian. Đây là một đại lượng gắn liền với sự gia tăng mức giá của sản phẩm.

Inflation" nghĩa là gì: Định Nghĩa, Ví Dụ trong Tiếng Anh.

Ta có thể hiểu đơn giản rằng lạm phát là tình trạng mất giá của đồng tiền. Một ví dụ thực tiễn là trong thời gian giãn cách xã hội vì đại dịch Covid, nhu cầu mua các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính tăng lên một cách đột ngột làm giá của những mặt hàng này đã tăng giá 10-20% so với trước đại dịch

Trái ngược với lạm phát, ‘giảm phát’ là sự tăng giá của đồng tiền, điều này xảy ra khi sức mua của tiền tệ tăng lên và giá cả giảm xuống.

Làm thể nào để tính toán lạm phát?

Để tính được mức độ lạm phát của một quốc gia hay một khu vực, ta cùng điểm qua khái niệm về ‘chỉ số giá tiêu dùng’ – Consumer Price Index (CPI). Đây là một đại lượng khá quan trọng trong kinh tế thể hiện sự thay đổi của tổng mức giá giữa 2 mốc thời gian của các sản phẩm mà một người bình thường cần (bao gồm di chuyển, ăn uống và dịch vụ y tế)

Như vậy ta có thể tính được CPI và lạm phát theo công thức sau:

CPI=(Giá cả của hàng hóa và dịch vụ năm hiện tại)/(Giá cả của hàng hóa và dịch vụ năm gốc)

Tỷ lệ lạm phát=(CPI của năm hiện tại – CPI của năm gốc)/ CPI của năm gốc

Chỉ số lạm phát lý tưởng của các quốc gia là =<5%

Nguyên nhân hình thành nên lạm phát

Có 3 nguyên nhân chính được cho là trực tiếp gây nên lạm phát:

  • Lạm phát do cầu kéo: Đây là loại lạm phát xảy ra khi nhu cầu của người tiêu dùng tăng cao đột ngột, các doanh nghiệp chưa đủ sức đáp ứng nguồn cung dẫn đến tình trạng khan hiếm của sản phẩm và giá cả tăng cao. Lạm phát do cầu kéo cũng là một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy đầu tư và sản xuất. 
  • Lạm phát cho chi phí đẩy: Đây là tình trạng lạm phát diễn ra khi các bên cung cấp hàng hóa tăng giá bán khi chi phí sản xuất sản phẩm/dịch vụ tăng cao. Ví dụ, giá của các mặt hàng ăn uống tại TP.HCM bị tăng cao khi giá thịt heo bị đẩy lên nhiều lần.
  • Lạm phát tích hợp: Đôi khi được gọi là “vòng xoáy tiền lương” — có dấu hiệu xảy ra khi người lao động yêu cầu mức lương cao hơn để theo kịp với chi phí sinh hoạt tăng. Điều này lại khiến các doanh nghiệp phải tăng giá để bù đắp chi phí tiền lương đang tăng lên, dẫn đến một vòng lặp tự tăng của tiền lương và giá cả. 

Chính phủ kiểm soát lạm phát như thế nào?

Điều chỉnh và ổn định lạm phát luôn là vấn đề lớn của các quốc gia. Các cơ quan tài chính quốc gia sẽ có trách nhiệm theo dõi và điều chỉnh mức độ lạm phát thông qua các chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Một vài biện pháp nhằm kiểm soát lạm phát thường thấy:

  • Giảm bớt lượng tiền giấy lưu thông: Việc có quá nhiều tiền mặt trên thị trường cũng đồng nghĩa với ‘nguồn cung tiền’ đang quá lớn, khiến cho đồng tiền trở nên mất giá. Chính phủ kiểm soát lượng tiền giấy thông qua:
    • Chính sách tài khóa: giảm chi ngân sách, cắt giảm đầu tư công và tăng thuế tiêu dùng
    • Chính sách tiền tệ: 
      • Giảm phát hành tiền mặt nhằm giảm lượng tiền giấy lưu thông
      • Tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng
      • Nâng lãi suất tái chiết khấu và lãi suất tiền gửi
      • Ngân hàng TW áp dụng nghiệp vụ thị trường mở: bán các giấy tờ giá trị hay vàng/ngoại tệ cho ngân hàng thương mại
  • Tăng lượng hàng hóa/dịch vụ cho xã hội: 
    • Áp dụng các chính sách ưu đãi tín dụng thông qua  các ưu đãi về lãi suất với các hoạt động lĩnh vực sản xuất. Với chính sách này sẽ giúp cho các doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất đầu vào và tăng năng suất lao động
    • Bộ tài chính chỉ đạo tổng cục thuế giảm thuế đầu tư, thuế nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc thiết bị và thuế thu nhập doanh nghiệp. Từ đó làm giảm bớt chi phí đầu vào lên làm tăng năng suất lao động
    • Bộ tài chính cần chỉ đạo tổng cục giảm thuế đầu tư, thuế nhập khẩu nguyên liệu máy móc thiết bị và thuế thu nhập doanh nghiệp. Từ đó giúp cho các chi phí đầu vào giảm bớt và tăng năng suất lao động

Ngoài ra, còn một số biện pháp khác để khắc phục lạm phát như vay viện trợ nước ngoài, cải tiến tiền tệ,…

Tình hình lạm phát tại Việt Nam thời gian vừa qua

Chịu nhiều hậu quả của dịch Covid-19, chỉ số giá tiêu dùng CPI tại Việt Nam cũng có nhiều biến động trong năm 2020-2021. 

Lạm phát qua thời gian

Công bố mới nhất của Tổng cục Thống kê chỉ ra rằng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 9 tháng tăng 1,82% so với cùng kỳ năm trước (2020), mức tăng thấp nhất so với cùng kỳ trong giai đoạn 2016-2021. Tính riêng tháng 9, CPI giảm 0,62% so với tháng trước, lạm phát cơ bản 9 tháng tăng 0,88%.

Giá thuê nhà giảm trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội; học phí năm học 2021-2022 được miễn, giảm tại một số địa phương; giá thực phẩm giảm do nguồn cung bảo đảm; thực hiện Nghị quyết số 83/NQ-CP ngày 31/7/2021 của Chính phủ về phương án hỗ trợ giảm giá điện, giảm tiền điện đợt 4 cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 là các nguyên nhân chính làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2021 giảm 0,62% so với tháng trước, tăng 1,88% so với tháng 12/2020. So với cùng kỳ năm trước, CPI tháng Chín tăng 2,06%; CPI bình quân quý III/2021 tăng 2,51%.

Tính chung 9 tháng năm 2021, CPI tăng 1,82% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ năm 2016. Lạm phát cơ bản 9 tháng tăng 0,88%.

CPI tháng 9/2021 giảm 0,62% so với tháng trước, tăng 1,88% so với tháng 12/2020 và tăng 2,06% so với cùng kỳ năm 2020. Tính chung quý III/2021, CPI tăng 0,93% so với quý trước và tăng 2,51% so với cùng kỳ năm 2020. CPI bình quân 9 tháng năm 2021 tăng 1,82% so với bình quân cùng kỳ năm 2020.

Lạm phát cơ bản tháng 9/2021 giảm 0,26% so với tháng trước, tăng 0,74% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng năm 2021 tăng 0,88% so với bình quân cùng kỳ năm 2020.

Hưng Cao Nam
About Author

Hưng Cao Nam

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest