Năm 2020 là năm mà những căng thẳng liên quan đến vấn đề biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ gia tăng đột biến, thậm chí đã có những vụ va chạm giữa quân đội 2 nước. Dù 2 bên dã có những cuộc đàm phán về vấn đề biên giới nhằm hạ nhiệt tình hình nhưng nhìn chung đây vẫn là một “điểm nghẽn” trong quan hệ vốn đã không hẳn là êm đẹp giữa 2 quốc gia đông dân nhất thế giới. Cùng KTHGĐ tìm hiểu về tranh chấp biên giới này nhé !

Bắt nguồn của sự tranh giành biên giới Trung – Ấn

Khu vực xảy ra tranh chấp biên giới Trung – Ấn (phần gạch đỏ)

Một phần kéo dài 2400 km của dãy núi Himalaya là biên giới của hai nước có đông dân số nhất thế giới đó là Trung Quốc và Ấn Độ. Vào những năm 1940, khi chính quyền Mao Trạch Đông vừa thắng trận và giúp Trung Quốc dành được độc lập, quan hệ Ấn – Trung được cho là khá tốt.

Nhưng không lâu sau đó, Trung Quốc kéo quân đến chiếm đóng Tây Tạng – vùng đất giáp ranh với Ấn Độ, và Đạt Lai Lạt Ma (người đứng đầu chính quyền Tây Tạng) trốn thoát đến Ấn Độ và được tiếp đón nồng nhiệt khi đang nhận được sự truy đuổi gắt gao của Trung Quốc đã khiến quan hệ Trung – Ấn trở nên căng thẳng hơn.

Vào năm 1962, sự căng thẳng giữa 2 nước được đẩy lên cao khi Trung Quốc bắt đầu xây dựng đường xá ngay trên vùng lãnh thổ tranh chấp với Ấn Độ. Một cuộc chiến đã nổ ra làm cả hai bên thiệt hại hàng nghìn người. Sau đó, Trung Quốc chiếm thành công một phần nhỏ tại phía Tây Bắc Ấn Độ. Kể từ đó, hàng nghìn cuộc giao tranh giữa hai bên tại khu vực trải dài dọc theo biên giới.

Lính Trung Quốc và Ấn Độ

Sau đó, trong khoảng thời gian từ 1993-2019, quan hệ giữa hai nước lại có phần trở nên tốt hơn khi các văn bản được ký kết nhằm thỏa thuận rằng những khu vực biên giới tranh chấp giờ đây sẽ được cai quản bởi cả 2 nước. 

Tuy nhiên, cả hai bên cũng không thống nhất rõ ràng vùng biên giới do hai bên quản lý, và thỉnh thoảng vẫn có những xung đột nhỏ xảy ra. Xung đột lớn nhất là ở khu vực Cao Nguyên Doklam, vùng tiếp giáp giữa Ấn Độ, Trung Quốc, và Bhutan. Trung Quốc đã kéo quân đội và máy móc đến khu vực tranh chấp với Bhutan để xây dựng đường xá, gây nguy hiểm cho cửa ngỏ Siliguri, nơi kết nối lãnh thổ Đông Bắc với phần lãnh thổ chính của Ấn Độ. Và Bhutan đã cho phép quân đội Ấn Độ hỗ trợ đẩy lùi Trung Quốc.

Căng thẳng Trung – Ấn lại leo thang 

Vào năm 2020, đại dịch Covid diễn ra và bắt đầu lan sang Ấn Độ. Lo sợ đây là những chiêu trò của Trung Quốc, Ấn Độ trở nên đề phòng hơn và bắt đầu các cuộc tập trận quân sự. Vào  5/2020, Trung Quốc đã đưa quân đến Ladakh và Kashmir với lý do việc Ấn Độ xây dựng đường xá, đường hầm gần biên giới đã ép Trung Quốc phải hành động. Cuộc xung đột khiến 20 lính Ấn Độ, và 4 lính Trung Quốc thiệt mạng. 

Trung Quốc sau đó tiếp tục xây dựng một ngôi làng trên vùng tranh chấp với Bhutan, sát với biên giới Ấn Độ vào đầu 2021. Việc Trung Quốc thực hiện việc xây dựng này cũng tương tự như chiến lược với các vùng lãnh thổ tranh chấp khác như biển Đông, khi Trung Quốc cho tuyên bố chủ quyền với các vùng lãnh thổ, và các nước láng giềng sẽ không dám phản kháng mạnh mẽ. Tuy nhiên, Ấn Độ cũng tỏ ra không dễ bị bắt nạt. 

Một số nhà phân tích quốc tế cho rằng việc Trung Quốc gây căng thẳng với Ấn Độ ở khu vực biên giới trong khi mối quan hệ hai nước đang dần tốt đẹp hơn là chiến lược nhằm phân tán sự chú ý của người dân khỏi những thiệt hại sau dịch bệnh Covid-19. 

Hình ảnh một ngôi làng đang được Trung Quốc xây dựng tại Arunachal Pradesh, Ấn Độ

Khi căng thẳng giữa hai nước đang leo thang, Mỹ bắt đầu tiếp cận và thiết lập nhiều mối quan hệ ngoại giao với Ấn Độ, tăng cường thúc đẩy các hoạt động giao lưu nhằm lấy được lòng tin và thâu tóm thị trường tỷ dân Ấn Độ.

Ngoài ra, Mỹ còn kêu gọi Ấn Độ và hiệp hội liên minh 4 nước giữa Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc nhằm có những hành động nhằm chống lại sự bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc tại khu vực Thái Bình Dương.

Ngoài việc tấn công và gây áp lực trực tiếp lên Ấn Độ, Trung Quốc còn cố gắng xây dựng mối quan hệ với Pakistan, một nước tiếp giáp cả Trung Quốc và Ấn Độ và có lịch sử xung đột lâu đời với Ấn Độ, nhằm gây áp lực về mặt quan hệ giữa Ấn Độ và Pakistan trong kinh tế lẫn chính trị.

Căng thẳng lắng dịu 

Sau một thời gian căng thẳng, ngày 23/6 đưa tin Ấn Độ và Trung Quốc đã nhất trí ngừng giao tranh ở khu vực biên giới Ladakh. Cuộc đối thoại giữa 2 bên đã được tổ chức tại Moldo (khu vực thuộc Trung Quốc chia cách với Ấn Độ bởi Đường Kiểm soát Thực tế). Hãng tin Sputnik cho biết đối thoại diễn ra trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Kết thúc đối thoại, hai bên đã đi đến thống nhất ngừng giao tranh.

Hai nước đã sau đó đã có các cuộc đàm phán về vấn đề biên giới từ năm ngoái đến nay. Gần đây nhất, 2 bên đã có cuộc đàm phán từ ngày 10-11 tháng 10, nhưng chưa đạt được hiệu quả do cả 2 bên đều cáo buộc nhau đưa ra những yêu cầu phi lý. Theo quan sát từ phía Ấn Độ, Trung Quốc vẫn đang rầm rộ xây dựng sân bay trực thăng, trạm radar, tên lửa phòng không ở khu vực biên giới. Trong khi đó, truyền thông Trung Quốc khẳng định quân đội nước này đã nỗ lực hết sức nhằm hạ nhiệt căng thẳng và thể hiện sự chân thành. Dù vậy, phía Ấn Độ luôn luôn có những yêu cầu phi lý và phi thực tế, gây thêm phức tạp cho các cuộc đàm phán.

Thái Phan
About Author

Thái Phan

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest