Các nước trong UNFCCC (Công ước khung Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu) sẽ có 13 ngày họp bàn về vấn đề nóng lên toàn cầu. 6 năm trước, các thành viên của UNFCCC đều thống nhất kiểm soát mức tăng nhiệt Trái đất trong khoảng 1,5 – 2 độ C, nhưng họ đã không nghiêm túc thực hiện và để mức tăng nhiệt hiện giờ lên đến 2,7 độ C. Mới đây, tổng thống Nga Putin còn cho biết sẽ không tham dự cuộc họp này, mặc dù Nga đang là nước phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính lớn thứ 4 thế giới và là một trong các nước sản xuất dầu và khí đốt lớn nhất thế giới. Nóng lên toàn cầu không phải là vấn đề mới, nhưng tình hình thời điểm gần đây thực sự nghiêm trọng. Nhưng cụ thể sự việc nghiêm trọng đến mức nào, và các nước có thể sẽ thảo luận cái gì trong 13 ngày tới?

COP26 khai mạc - VnExpress
Hội nghị thượng đỉnh COP26

1) Ảnh hưởng nghiêm trọng của nóng lên toàn cầu

Nóng lên toàn cầu sản sinh ra các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt mà con người  không thể chịu đựng được, phải di cư liên tục, xung đột nổ ra, nền kinh tế thế giới trì trệ. Theo IMF ước tính, tới năm 2100, nóng lên toàn cầu khiến 7% sản lượng thế giới sẽ biến mất, NFGS cho rằng con số đó phải gấp đôi là 13%, trong khi các nhà kinh tế của Reuters cho rằng có tới 18% sản lượng toàn cầu sẽ “bay màu” cho đến năm 2100.

2) Vậy những nước nào sẽ bị ảnh hưởng nặng nhất?

Hầu hết các nước nghèo đều nằm ở vùng có khí hậu nhiệt đới hoặc vùng ven biển, nên đây sẽ là các nước đầu tiên nếm trải hạn hán và mực nước biển dâng cao. Hơn nữa do nghèo nên khi bị khí hậu tàn phá, các nước này không có đủ tiền bạc và nguồn lực để xây dựng lại nền kinh tế từ đầu. Theo ước tính của NFGS, phần lớn các nước châu Á và châu Phi sẽ gánh chịu 15% tổn thất, trong khi các nước Sahel (vùng bị kẹp giữa sa mạc Sahara và Sudan) chịu mất mát đến 20%.

3) Từng cá nhân bị ảnh hưởng ra sao?

Năm ngoái World bank có làm một nghiên cứu xem biến đổi khí hậu sẽ tác động gì đến đời sống cá nhân. Kết quả cho thấy 132 triệu người tới năm 2030 sẽ hoàn toàn nghèo đói, do nông dân mất đi nguồn thu, giá thức ăn tăng, bệnh tật nhiều hơn, khiến năng suất lao động kém và nền kinh tế bị tổn thất nghiêm trọng.

4)  Để ngăn cản điều này, nền kinh tế phải đánh đổi cái gì?

Để giảm bớt những tổn thất do biến đổi khí hậu trong tương lai, thế giới phải chấp nhận mất đi một phần sản lượng toàn cầu để đầu tư nhiều hơn vào các cơ sở hạ tầng xanh. Nếu đầu tư xanh sớm thì chỉ mất đi một phần sản lượng nhỏ; nhưng nếu chần chừ đợi đến phút chót mới đầu tư xanh thì phải hi sinh tới 3% sản lượng thế giới.

5) Ngành nào sẽ “bay màu”?

Khi thế giới hướng đến nền kinh tế xanh, các ngành liên quan đến nhiên liệu hóa thạch sẽ không thể tồn tại nữa. Hiện IMF đã kêu gọi ngừng tất cả các gói trợ cấp cho  nhiên liệu hóa thạch, ước tính ngành này đang mất khoảng 5000 tỷ USD. Nhưng nếu vậy các doanh nghiệp đang được ngành nhiên liệu hóa thạch này đổ tiền vào cũng bị kéo theo. Viện nghiên cứu Carbon Tracker ước tính có hơn 1000 tỷ USD của các doanh nghiệp là đang được đầu tư bởi các công ty ga và dầu.

6) Carbon có giá bao nhiêu?

Carbon đang được định giá khá thấp, trung bình chỉ ở mức 3 USD một tấn. IMF cho rằng nếu muốn mức nóng lên toàn cầu dưới 2°C thì phải tăng giá carbon lên 75 USD một tấn. Trong khi đó các nhà kinh tế của Reuters khuyến nghị nên tăng hẳn lên 100 USD/tấn.

7) Tăng giá carbon sẽ gây ra lạm phát?

Về lý thuyết là như vậy. Việc tăng giá nhiên liệu hóa thạch sẽ khiến giá một số lĩnh vực tăng lên, ví dụ hàng không. Sự tăng giá này nếu còn lan đủ lâu và rộng khắp nền kinh tế sẽ được các ngân hàng Trung ương gọi là lạm phát. Nhưng thực tế là không phải lúc nào tăng giá carbon cũng dẫn đến lạm phát. Trong lịch sử, Canada và châu Âu đã từng tăng giá carbon, nhưng điều này lại khiến mức giá chung xuống thấp hơn vì người dân khi đó không còn túi tiền rủng rỉnh và buộc phải cắt giảm chi tiêu xuống. Hơn nữa, kể cả nếu không tăng giá carbon thì lạm phát vẫn xảy ra bình thường, năm ngoái Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tung ra một báo cáo cảnh báo về giá lương thực và hàng hóa sẽ tăng do thời tiết khắc nghiệt, mực nước biển dâng và thiếu đất do sa mạc hóa. Vậy việc tăng hay không tăng giá carbon không phải là nguyên nhân gây ra lạm phát.

8) Liệu có thể giảm lượng khí thải mà vẫn đạt tăng trưởng kinh tế?

Theo lý thuyết thì không cần tăng lượng khí thải mà vẫn có thể phát triển kinh tế như thường (tăng trưởng bền vững), nhưng thực tế không giống với lý thuyết. Nếu muốn giảm mức tăng phát thải, thì hoặc phải chuyển sản xuất bẩn từ nước này quá nước khác, hoặc phải đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn mức tăng phát thải hiện có. Đó là lý do tại sao  lượng khí thải toàn cầu hiện vẫn đang tăng lên.

9) Các nước nghèo không đủ tiềm lực ứng phó với biến đổi khí hậu phải ngồi chờ chết?

Nhiều tổ chức đề xuất việc giúp đỡ các nước nghèo, bởi đây là những nước không có đủ tiền bạc và nguồn lực để chống chọi với sự tàn phá của khí hậu. Những nước giàu lên từ sau cuộc cách mạng công nghiệp sau khi đã xả lượng lớn khí thải ra môi trường đã hứa sẽ giúp các nước nghèo luân chuyển 100 tỷ USD mỗi năm, nhưng lời hứa đó hiện chưa được thực hiện.

10) Biến đổi khí hậu có gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu?

Không nói đến khủng hoảng, nhưng chắc chắn biến đổi khí hậu sẽ gây ra biến động lớn trong hệ thống tài chính toàn cầu, nên phải chuẩn bị trước để ứng phó với những biến động như vậy. Hiện nay, ngân hàng trung ương đang kêu gọi các ngân hàng và các công ty tài chính phổ cập thành sách những kịch bản có thể xảy ra do biến đổi khí hậu và do khi xã hội ngưng dùng carbon. ECB cho rằng đây là một chặng  đường còn rất dài.

Trang Phạm Thùy
About Author

Trang Phạm Thùy

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest