Tác giả: MP

Sân bay Berlin-Brandenburg (BER) ở Berlin được kỳ vọng sẽ là một trong những biểu tượng cho sự hồi sinh thủ đô của nước Đức sau khi bức tưởng Berlin sụp đổ. Thế nhưng phải mất 30 năm kể từ khi dự án này bắt đầu được lên kế hoạch và triển khai và sau 7 lần trì hoãn, sân bay này mới chính thức khai trương và đi vào hoạt động ngày 31/10/2020. Sân bay BER đã không mang biểu tượng tốt đẹp như ban đầu mà đã trở thành vụ bê bối chấn động nhất nước Đức.

Ngày 3/6/2012, sân bay Berlin–Brandenburg (BER) ở Berlin, Đức được lên kế hoạch khai trương và chính thức đi vào hoạt động. Kế hoạch này bị lùi lại gần 1 năm so với thời điểm dự kiến khai trương ban đầu (10/2011). Để chuẩn bị cho sự kiện đặc biệt này, đài truyền hình RBB của Đức đã có hẳn 1 kế hoạch truyền hình trực tiếp suốt 24 giờ. Sự kiện đáng lẽ còn có sự tham gia của Thủ tướng Angela Merkel.

Berlin Brandenburg: The airport with half a million faults - BBC News
Sân bay Berlin – Brandenburg là một vụ bê bối chấn động của nước Đức

Thế nhưng còn chưa tới một tháng trước ngày khai trương, các thanh tra phát hiện ra khoảng 120.000 lỗi, trong có cả những lỗi nghiêm trọng về an toàn cháy nổ. Bên cạnh lỗi trong hệ thống báo khói, các thanh tra còn phát hiện 4.000 cánh cửa bị đánh số sai, hệ thống cửa tự động không hoạt động, một số đến không thể tự bật hoặc tắt, khoảng 170.000km dây cáp chạy bên trong và xung quanh sân bay có các lỗi gây nguy hiểm, cầu thang cuốn thì quá ngắn, thiếu các bàn làm thủ tục check-in cho khách.

Ngày khai trương sân bay tiếp tục bị lùi lại. Và đây là ngày lỡ hẹn khai trương sân bay BER khó quên nhất. Gần 1 thập kỷ sau đó, rất nhiều lãnh đạo quản lý sân bay đã được bổ nhiệm với hy vọng sớm đưa sân bay vào hoạt động.

Khởi đầu trắc trở

Thương hiệu Made-in-Germany được cả thế giới công nhận trên thực tế đã suýt sụp đổ. Sân bay BER vốn được xây dựng với mong muốn là niềm hy vọng của Berlin – một thành phố sau khi hợp nhất xứng đáng là thủ đô của một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới. Thay vào đó, sân bay này lại bộc lộ những góc khuất bấy lâu nay: hành chính công kém hiệu quả và quản lý tài chính kém và không có tầm nhìn trong các dự án lớn.

Dự án xây dựng sân bay BER đã có một khởi đầu đầy trắc trở. Bắt đầu từ ước mơ năm 1990, ngay sau khi bức tường Berlin sụp đổ, Đông Đức và Tây Đức hợp nhất trở thành nước Cộng hòa Liên bang Đức như ngày nay, dự án phải mất 6 năm để đặt tìm địa điểm xây dựng. Lễ khởi công chính thức chỉ được tiến hành 1 thập kỷ sau đó. Các nhà đầu tư tư nhân lần lượt ra đi, để lại nhà nước một mình đầu tư và tự giám sát công trình. Ngay cả mã hiệu ban đầu BBI (Berlin-Brandenburg International) cũng không còn vì một sân bay ở Ấn Độ đã sử dụng nó. Bản thiết kế liên tục phải sửa đổi để đáp ứng yêu cầu mới của chính phủ và phù hợp với các quy định của Liên minh châu Âu. Kế hoạch khai trương đầu tiên năm 2011 cũng bị lùi lại, phần lớn do nhà thầu chính.

Trong cuốn sách “Black Box BER” (Hộp đen của BER), kiến trúc sư trưởng Meinhard von Gerkan đã đổ lỗi cho áp lực chính trị buộc phải hoàn thành dự án, bất chấp “sự phản đối từ ban quản lý dự án”. Ông và nhiều người khác cũng cáo buộc FBB cố tình che đậy các vấn đề, thao túng các báo cáo trước khi chúng đến tay ban giám sát, lúc đó do thị trưởng Berlin Klaus Wowereit làm trưởng ban, người luôn ủng hộ việc xây dựng sân bay.

Mọi thứ sụp đổ

Tháng 5/2012, chỉ vài tuần trước ngày khai trương sân bay, BER đã bị từ chối phê duyệt hoạt động. Thị trưởng Wowereit đã rút khỏi ban giám sát vào cuối năm 2014. Kiến trúc sư Gerkan cùng đội của ông cũng rời dự án. Những người thay thế họ đã tìm kiếm bản kế hoạch xây dựng nhưng đều vô vọng, những gì còn sót lại cũng chẳng có tác dụng. Hệ quả là cảnh sát vào cuộc điều tra. Engelbert Lütke Daldrup, một công chức cấp trung, đã trở thành chủ tịch FBB từ năm 2017 – và là người tứ 4 đảm nhận vai trò này kể từ lần hoãn khai trương sân bay đầu tiên. Bên cạnh những chỉ trích của dư luận, đã có 3 cuộc điều tra của Ủy ban quốc hội trong nhiều năm nhưng vẫn không tìm được người phải chịu trách nhiệm.

Daldrup bị các công tố viên điều tra với cáo buộc tính toán sai tình hình tài chính của FBB, nhưng cuộc điều tra sau đó cũng bị hủy bỏ.

Dù sân bay BER cuối cùng cũng khai trương và đã đi vào hoạt động được 1 năm, nhưng đây có lẽ vẫn là “nỗi hổ thẹn” của nước Đức. Vẫn còn đó những băn khoăn liệu sân bay được thiết kế từ đầu những năm 2000 này có còn có đáp ứng các công nghệ và thói quen đi lại của người dân trong năm 2020 và tương lai hay không?

Không đủ sức chứa – chi phí đội lên quá cao

FBB, công ty quản lý 2 sân bay tại Berlin trước đó được giao là đơn vị giám sát thi công và vận hành sân bay BER. Chi phí xây dựng và vận hành sân bay mới này do chính quyền Berlin và Brandenburg cùng chính quyền liên bang cấp. Ban đầu, dự toán xây dựng BER vào khoảng 2 tỷ euro. Tuy nhiên, đến tháng 10/2020, chi phí đã đội lên hơn 7 tỷ euro, gấp hơn 3 lần dự toán ban đầu.

Theo thiết kế , sân bay BER có khả năng phục vụ 27 triệu lượt khách mỗi năm và sẽ giúp giảm tải cho 2 sân bay Tegel và Schönefeld đã quá cũ, được xây dựng từ thời Chiến tranh Lạnh. Sau khi BER đi vào hoạt động, sân bay Tegel sẽ được “nghỉ hưu” trong khi Schönefeld sẽ sáp nhập với sân bay mới của thủ đô.

Ước tính việc này có thể ngốn thêm 2,3tỷ euro ngân sách vào năm 2030, tức là tương đương với mức dự toán xây dựng ban đầu. Việc công trình bị trì hoãn, chi phí xây dựng bị đội lên quá cao cùng những tổn thất mà ngành hàng không phải gánh chịu do đại dịch COVID-19 gây ra đang khiến nhiều người đặt câu hỏi: Liệu kịch bản cũ có lặp lại?

Theo báo cáo của Bộ Tài chính Đức công bố tháng 9/2020, nếu không có thêm 300 triệu euro trợ cấp và cho vay từ chính phủ, FBB có thể đã phá sản trước khi sây bay BER chính thức khai trương vào ngày 31/10/2020. Dự kiến, sân bay này sẽ cần thêm hơn 1 tỷ euro trong vài năm tới để duy trì hoạt động. Nếu không tư nhân hóa hoàn toàn hoặc thậm chí một phần FBB thì mọi chi phí vẫn sẽ trích từ nguồn thuế của nhà nước, đồng nghĩa người dân vẫn phải gồng gánh các khoản chi này.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest