Hiện giá khí đốt tại châu Âu đang tăng từ đầu năm và tăng phi mã trong giai đoạn tháng 9 đến nay. Phương Tây bắt đầu có những tuyên bố cáo buộc Nga thao túng giá, gây áp lực lên châu Âu, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU) để có được một nhượng bộ về kinh tế cũng như chính trị. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo, khí đốt là một “vũ khí” đối ngoại lợi hại, nhưng cũng là một “con dao hai lưỡi” cho Nga. Tại sao lại như vậy?

Khí đốt – Công cụ gây áp lực hiệu quả của Nga

Có thể nói vấn đề năng lượng khó khăn diễn ra đúng lúc đà hồi phục của châu Âu đã và đang bắt đầu, trong bối cảnh các biện pháp đi lại được dỡ bỏ và nguồn dự trữ khí đốt bắt đầu cạn. Trong cơn khát năng lượng, đối tượng đầu tiên mà châu Âu nghi ngờ là Nga, và cáo buộc Moscow kìm hãm nguồn cung ứng khí đốt làm giá tăng mạnh trên thị trường.

Thực tế theo chuyên gia Agata Loskot-Strachota, Nga hiện đang ở thế ổn định, nếu không muốn nói là ở thế mạnh, điều mà nước này tìm kiếm từ nhiều năm qua để thương thảo với châu Âu. Chuyên gia này cho rằng mục tiêu của Nga là gây áp lực chính trị EU trong nhiều vấn đề, trong đó có việc đề nghị Brussels “không nên xem Nga như là một đối thủ”. Hoặc cũng có thể là vấn đề muôn thuở mà Moskva mong muốn, đó là nới lỏng lệnh cấm vận kinh tế mà EU áp đặt cho Nga sau vụ sáp nhập bán đảo Crimea.

Mikhail Krutikhin, nhà phân tích năng lượng của công ty tư vấn RusEnergy cho biết: “Chúng tôi quyết định để họ đóng băng một chút vào mùa đông này và sau đó họ sẽ trở nên lắm mồm hơn và sẽ không nhanh chóng kiên quyết từ bỏ khí đốt’. Đây là ván cược rất hời”.

Kiểu tuyên bố như vậy làm trầm trọng thêm sự mất niềm tin ở châu Âu rằng Nga đang chủ ý giữ lại lượng khí đốt để tìm cách gây áp lực nhằm buộc Đức và Brussels nhanh chóng phê chuẩn dự án dự án Dòng chảy phương Bắc 2 (Nord Stream 2), đường ống dẫn dưới biển vận chuyển một lượng lớn khí đốt cho Tây Âu.

Nguồn thu quan trọng của Nga

Khí đốt và dầu mỏ là hai nguồn thu từ xuất khẩu quan trọng nhất của Nga, đến nỗi và nước này từng bị gọi là “độc canh dầu mỏ. Chỉ riêng 2 nguồn thu này đã chiếm khoảng từ một phần ba đến một nửa nguồn thu thuế của đất nước. Điều này khiến nền kinh tế Nga phụ thuộc mạnh mẽ và dầu mỏ và khí đốt.

Russia GDP 1996-2026 | Statista
GDP Nga suy giảm mạnh khi giá dầu giảm trong năm 2014

Khi giá dầu giảm kỷ lục trong năm 2014, nền kinh tế Nga cũng suy sụp, và chỉ phục hồi sau khi giá dầu đi lên. Nhìn chung, kinh tế Nga không đến mức dính phải “lời nguyền tài nguyên”, nhưng để mà nói Nga có thể sống khỏe mà không cần dầu mỏ là một tuyên bố hết sức hão huyền.

Chơi dao có ngày đứt tay

Dù là người nắm đằng chuôi, nhưng Nga cũng hiểu rằng họ không thể ép châu Âu một các quá đáng. Nói gì thì nói, châu Âu vẫn đang là khách hàng lớn nhất của Nga, các chuyên gia cho rằng việc để ông “khách sộp” giận dữ không phải là một chiến lược hay nếu bạn muốn bán được nhiều hàng hơn.

Khí đốt có thể là một công cụ ngoại giao hiệu quả, nhưng cũng là một “con dao hai lưỡi” tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chuyên gia Arild Moe của Viện Na Uy lưu ý Nga chớ nên mặc cả quá đà vì điều đó có thể làm tổn hại đến hình ảnh là một đối tác thương mại đáng tin cậy mà Moskva đã dày công xây dựng và có thể gây ra những thiệt hại cho đất nước trong dài hạn.

A Russian construction worker speaks on a cellphone in Portovaya Bay some 170 kms (106 miles) northwest from St. Petersburg, Russia. Part of a natural gas pipeline is the background, labeled "Russia."
Nga vẫn cần châu Âu để bán khí đốt

Việc châu Âu đang nỗ lực “xanh” hóa nền kinh tế, cố gắng đạt mục tiêu trung hòa carbon cũng là cách để giảm sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch, trong đó có dầu khí. Nếu châu Âu làm được điều đó, Nga sẽ mất đi lợi thế đáng kể trên bàn đàm phán.

Trung Quốc có thể là một đối tác tiềm năng và Nga có thể quay sang nước này để tìm nguồn khách hàng mới. Nhưng vấn đề là lượng tiêu thụ khí đốt của Trung Quốc kém rất xa châu Âu. Hiện Trung Quốc đang tiêu thụ 38 tỷ met khối khí đốt mỗi năm, và cho dù Bắc Kinh có tăng gấp đôi nhu cầu, thì cũng chưa bằng một phần ba sức mua của châu Âu, ở mức hơn 200 tỷ met khối.

Có lẽ cũng vì thế mà Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết Moskva sẵn sàng tăng nguồn cung cho châu Âu nếu nhận được yêu cầu, dù mức độ tiêu thụ khí đốt trong nước cũng tăng cao không kém. Phát ngôn kiểu vừa đấm vừa xoa như thế này khá hợp với những tính toán của giới lãnh đạo Nga, khi họ hiểu rằng chơi dao sẽ có ngày đứt tay.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest