Ngày 3/11 là tròn một năm ông Joe Biden đắc cử Tổng thống Mỹ. Một năm trôi qua, ông Biden đã có những nỗ lực thúc đẩy Quốc hội thông qua các gói chi tiêu kỷ lục, nỗ lực hàn gắn nước Mỹ. Nhưng rồi tất cả chỉ đọng lại là một nền kinh tế Mỹ với lạm phát tăng cao kỷ lục, giá xăng tăng phi mã. 

Đỉnh điểm của sự thất vọng ấy là việc đảng Dân chủ để thua đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử thống đốc bang Virginia, nơi cách đây một năm, cử tri dồn phiếu cho ông Biden để đánh bại ông Donald Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống. Đây có thể được coi là một lời cảnh báo cho phe Dân chủ trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ năm 2022. 

Năm 2020, cử tri Mỹ dồn phiếu cho ông Biden dựa trên hai lời hứa: Đưa nước Mỹ ổn định trở lại và Khôi phục lại vị thế nước Mỹ. Nhưng sau một năm cầm quyền, những cam kết này của ông dường như vẫn khó được thực hiện. 

Sụt giảm uy tín trong nước 

Tỷ lệ ủng hộ của người dân dành cho ông Biden liên tục sụt giảm. Theo thăm dò của Politico/Morning Consult, có đến 51% số người được hỏi không tán đồng cách ông Biden điều hành hiện nay. Con số này ở thăm dò NBC News hồi tháng 10 năm nay thậm chí còn là 54%. Theo thăm dò của USA Today, đa phần người dân Mỹ đều không muốn ông Biden tiếp tục tranh cử. Còn nhớ khi Mỹ rút quân ở Afghanistan trong hỗn loạn, uy tín của chính quyền Mỹ bị suy giảm trầm trọng ở cả trong nước lẫn ngoài nước, thậm chí một số chuyên gia còn thắc mắc cách Mỹ đối xử với các đồng minh sau này.

Tỷ lệ ủng hộ ông Biden liên tục giảm. Nguồn: NBC

Trước lo ngại đó, Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris trong chuyến thăm tới Đông Nam Á đều phải lên tiếng trấn an rằng Mỹ không bao giờ bỏ rơi các đồng minh. Nhưng dù thế nào, uy tín của chính quyền Biden đã và đang xuống rất thấp. 

Điều này được phản án rất rõ ràng trong kết quả cuộc bầu cử tại bang Virginia. Ứng viên đảng Cộng hòa Glenn Youngkin, 54 tuổi, đã giành thắng lợi trước đại diện đảng Dân chủ, Terry McAuliffe, 64 tuổi, bất chấp việc đích thân Tổng thống Joe Biden, cựu Tổng thống Barack Obama và Phó Tổng thống Kamala Harris đến cổ vũ vận động.

Tại sao ông Biden lại có một năm khó khăn đến vậy? 

Thực ra năm đầu làm tổng thống của ông Biden không hẳn toàn màu xám. 100 ngày đầu của ông đươc các chuyên gia đánh giá tích cực, ít nhất là so với người tiền nhiệm Donald Trump, nhờ chiến dịch tiêm chủng được đẩy nhanh, những nỗ lực hàn gắn nước Mỹ của chính quyền mới. Nhưng kể từ mùa Hè đến nay, uy tín của ông Biden liên tục sụt giảm. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến điều này. 

Đầu tiên, về chính trị, ông Biden gặp phải sự chia rẽ trong nội bộ đảng Dân Chủ, gây khó khăn cho những chương trình cải cách mà ông Biden muốn thực hiện như cam kết trong cuộc vận động tranh cử. Hiện đảng Dân chủ đang bị chia rẽ giữa một bên ôn hòa và bên kia là cánh tả đang ngày càng có tiếng nói hơn. Ông Biden, vốn là một người thuộc phần trung dung, khó thể nào mà thực thi các chương trình của mình.

Ngoài ra, bất chấp các nỗ lực đoàn kết nước Mỹ, ông Biden vấp phải một đảng Cộng hòa vẫn còn chịu sự ảnh hưởng của ông Trump và luôn từ chối hợp tác với chính quyền hiện hành, cản trở vô cùng lớn các chương trình nghị sự của ông Biden. 

Thứ hai là vấn đề kinh tế, cũng là nguyên nhân khiến ông Biden suy giảm uy tín trong mắt cử tri. Bất chấp đã thông qua các gói kích thích kinh tế trị giá cả nghìn tỷ USD, vật giá ở Mỹ vẫn tăng phi mã. Ông Gerard Olivier, nhà nghiên cứu Viện Triển vọng và An ninh châu Âu, cho rằng cử tri lo lắng trước việc giá xăng dầu đã tăng gấp đôi trong vòng 10 tháng, về giáo dục và nhiều chủ đề khác nữa. Hiện lạm phát đã ở mức cao nhất trong 30 năm và có khả năng sẽ còn cao hơn nữa khi mùa lễ hội cuối năm sắp đến. Tiền lương của người lao động Mỹ tăng nhưng không kịp với tốc độ tăng của lạm phát. 

Socialists, Joe Biden twist reality on inflation, economy
Ông Biden chịu sức ép về vấn đề kinh tế

Ông Biden khẳng định sẽ nỗ lực kiểm soát lạm phát, và (lại) kế hoạch chi tiêu 1 nghìn tỷ USD của ông sẽ giảm lạm phát. Nhưng các dự báo có vẻ không tin vào điều đó. Theo ước tính của Moody’s Analytics, kế hoạch này của ông Biden, cộng với dự luật chi tiêu an sinh xã hội và biến đổi khí hậu, sẽ thêm trung bình 0,3 điểm phần trăm vào lạm phát trong giai đoạn 2022 – 2024. Đây cũng là giai đoạn vô cùng nhạy cảm với ông Biden vì đó là lúc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ bắt đầu và nếu lạm phát cứ cao như hiện nay, khả năng đảng Dân chủ mất quyền kiểm soát ở lưỡng viện là hoàn toàn hiện hữu. 

“Các cử tri sẽ cho rằng đảng Dân chủ phải chịu trách nhiệm với lạm phát, khi đảng này chi tiêu quá đà và không có khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng”, Mike Berg, người phát ngôn của chiến dịch tranh cử quốc hội của đảng Cộng hòa cho biết. 

Điều này đã và đang làm uy tín của ông Biden sứt mẻ. “Ông Biden hứng thú với việc trở thành một người có thể giúp tầng lớp trung lưu. Nhưng điều này lại bất lợi cho ông, xét trên khía cạnh kinh tế, bởi tình hình trong vài tháng qua”, Patrick Murray, Giám đốc bộ phận thăm dò dư luận của Đại học Monmouth University. 

Đối ngoại: Thắng, thua đan xen 

Trên bình diện đối ngoại, chính quyền của ông Biden rõ ràng đã có một sự đoạn tuyệt với các chính sách của người tiền nhiệm. Theo nhận định của ông Jeff Hawkins, cựu Đại sứ Mỹ và là nhà nghiên cứu của Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược (IRIS), nhà lãnh đạo Mỹ tìm cách nối lại với chính sách của ông Obama, bất kể là trong việc nối lại đàm phán hạt nhân với Iran, hay việc Mỹ trở lại với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. 

Công bằng mà nói, ông Biden đã đưa nước Mỹ “bớt cục tính” hơn rất nhiều so với thời Trump, nhưng không kém phần cứng rắn. Ông Biden củng cố, hàn gắn mối quan hệ với các đồng minh như NATO, EU, vốn trở nên căng thẳng dưới thời Trump. Nhìn chung, quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và các đồng minh cũng ôn hòa hơn so với thời Trump. Mặt khác, ông Biden cũng tăng cường xây dựng các liên minh mới – điển hình là liên minh AUKUS, gồm Anh, Mỹ, Australia, nhằm đối phó với các mối đe dọa trong khu vực và quốc tế. 

Đây là một cách làm rất khác so với cách làm đơn phương độc mã của ông Trump. Mỹ đã và đang hết sức lôi kéo các đồng minh và các đối tác trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Dù vẫn cứng rắn như ông Trump, nhưng ông Biden đã cố gắng tận dụng sức mạnh tập thể đề “ghìm cương” sự trỗi dậy của Trung Quốc. Có thể nhận định rằng cuộc đối đầu toàn diện đang diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tạo nên các mối quan hệ quốc tế trong những thập niên sắp tới.

Why experts say the U.S. withdrawal from Afghanistan didn't have to lead to  chaos | CBC News
Tình hình hỗn loạn ở Afghanistan càng khiến uy tín ông Biden giảm sút

Nhưng thất bại trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Biden không phải là không có. Điển hình nhất là cuộc rút quân diễn ra trong hỗn loạn ở Kabul và hình ảnh hàng nghìn người Afghanistan tìm cách chạy trốn lực lượng Taliban trong nỗi tuyệt vọng tại sân bay. Những hình ảnh này đã tạo nên một vết đen khó phai và có thể sẽ “đeo bám” ông Biden cho đến cuối nhiệm kỳ.

Ngoài ra, Mỹ bị mang tiếng là “phản bội” đồng minh lâu đời nhất của Mỹ là nước Pháp, trong vụ Australia hủy hợp đồng mua tàu ngầm của Pháp và thành lập liên minh quân sự AUKUS, khiến mối quan hệ đồng minh bị sứt mẻ. Có thể thấy, mức độ khó đoán của chính quyền Tổng thống Joe Biden có lẽ cũng không kém gì so với chính quyền Trump.

Thành Vương Tiến
About Author

Thành Vương Tiến

error: Nội dung bản quyền của Simply Invest