Đã quá nổi tiếng với dân số 1.4 tỷ người, Trung Quốc thường được nhắc đến như quốc gia có dân số đông nhất trên thế giới. Dân số đông là một lợi thế lớn trên thương trường quốc, khi mang lại với đội ngũ nhân công dồi dào và một thị trường với nhu cầu tiêu thụ bậc nhất.

Thế nhưng ít người biết là trong vài năm gần đây người bạn phương Bắc này lại chật vật trong việc tăng tỷ lệ sinh.

Vậy điều gì đang xảy ra với Trung Quốc?

Rõ ràng rằng, kinh tế Trung Quốc đã đặc biệt hưởng lợi trong 20 năm vừa qua nhờ nhóm dân số trong độ tuổi lao động luôn chiếm khoảng 70% dân số. Thế nhưng đến 2020, tỷ lệ này giảm chỉ còn 63%.

Thêm vào đó, tỷ lệ sinh của nước này giảm mạnh từ mức đỉnh 23 trẻ được sinh trên 1000 người cuối những năm 80, xuống còn dưới một nửa năm 2019. Chính điều này đã dấy lên lo ngại về phát triển kinh tế lẫn xã hội trong những năm tiếp theo khi số người có khả năng lao động không đủ để vực dậy số người cao tuổi quá lớn.

Nguyên nhân từ đâu ra?

  • Chính sách một con:

Có thể hiểu, chính sách này được đưa ra sau đợt dân số tăng mạnh những năm 1960, và những vấn đề bất ổn về lương thực cũng như chỗ ở bắt đầu xuất hiện vào những năm 1970. Để chấm dứt tình trạng này, năm 1979 Đặng Tiểu Bình đề ra mục tiêu: trước năm 2000, dân số Trung Quốc không được vượt quá 1.2 tỷ người.

Và chính sách 1 con bắt đầu từ đây. Tất cả các cặp gia đình tại Trung Quốc không được sinh quá 1 con, và người con thứ 2 sẽ không được nhà nước công nhận (trừ một vài trường hợp đặc biệt).

Sẽ thật khó để bảo rằng chính sách này hợp lí về mặt đạo đức, nhưng nó đã thực hiện được đúng mục tiêu ban đầu của mình khi tỷ lệ sinh con của phụ nữ giảm từ 6.5 năm 1970 xuống chỉ còn 1.5 ở hiện tại.

Tỷ lệ sinh đang giảm mạnh tại quốc gia tỷ dân
  • Lối sống đã thay đổi:

Tiếp tục với lí do thứ 2. Năm 2015, chính sách một con của Trung Quốc chính thức được bãi bỏ, và người ta tin rằng đây sẽ là một cú hích lớn cho tỷ lệ sinh tại Trung Quốc. Đúng thật là tỷ lệ sinh có tăng ở năm tiếp theo, nhưng không nhiều, và tiếp tục giảm dần qua từng năm.

Ngoài vấn đề chi phí đắt đỏ khi có thêm một đứa con thì bản thân phụ nữ Trung Quốc cũng đã không mặn mà với chuyện sinh đẻ khi so với thời cha mẹ họ. Một khảo sát đã cho thấy rằng 40.1% phụ nữ đang đi làm không muốn có con, 62.7% không muốn sinh đứa thứ hai và tận 63.4% nghĩ con cái sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp của họ.

Thêm vào đó, với sự tiến bộ của xã hội, người phụ nữ cũng mang nhiều vai trò hơn, họ có công việc, bạn bè, sở thích và những mối quan tâm rất khác thế hệ trước. Chính nhờ việc phát triển sự phát triển của xã hội nên việc sinh con không còn là thứ duy nhất giúp họ cảm thấy thỏa mãn với cuộc sống.

Vậy thì tóm lại, tỷ lệ sinh giảm tại Trung Quốc là tổng hòa của rất nhiều lí do, từ kinh tế, chính sách, cho đến những thay đổi căn bản về nhận thức trong xã hội.

Trung Quốc có thể làm gì?

Mặc dù phải đối mặt với những vấn đề kể trên nhưng thực tế dân số Trung Quốc vẫn tăng trưởng hằng năm. Chỉ có điều, dân số nước này được dự đoán sẽ đạt đỉnh vào năm 2030, tại mức 1.45 tỷ dân và tỷ lệ dân số già sẽ tăng lên nhanh chóng.

Để cải thiện tình trạng này, năm 2015 đất nước tỷ dân đã bãi bỏ chính sách 1 con của mình và nâng mức giới hạn lên thành 2. Tuy chưa đạt được quá nhiều thành tựu nhưng nhìn chung cũng đã giúp phần nào cải thiện tỉ lệ sinh của Trung Quốc.

Ngoài ra, nhiều nhà kinh tế học gợi ý rằng nước này hoàn toàn có thể có thêm những chính sách ưu đãi về thuế, nhà ở cho những cặp đôi có trên 2 con để giảm bớt trở ngại về chi phí. Một vấn đề cần cân nhắc là liệu rằng chính quyền có đang phân bổ quá nhiều nguồn lực vào khu vực thành thị, với tỷ lệ sinh thấp, trong khi tiềm năng nâng cao số trẻ được sinh ra cao hơn rất nhiều ở các vùng nông thôn.

P.s: Không biết có liên quan không nhưng gần đây bộ giáo dục Trung Quốc đang lên kế hoạch tăng các lớp thể chất cho học sinh vì nghĩ rằng nam giới ngày càng… “thiếu nam tính” và nam giới trang điểm ngày càng nhiều. Hmmm… đáng suy ngẫm.

Nguồn: Bloomberg

Paul Nguyễn
About Author

Paul Nguyễn

I am an economics writer.

1 Comment

    […] Ngoài ra thì bọn tôi cũng đã có 1 bài phân tích về tỷ lệ sinh ở Trung Quốc, xem ở đây nhé. […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *