Khoảng 3 thập kỷ trở lại đây, Hong Kong đã luôn là một trung tâm tài chính của toàn cầu – xếp sau New York và London, với hơn 160 ngân hàng và công ty bảo hiểm. Vị thế này của Hong Kong đạt được một phần là nhờ vai trò cửa ngõ kết nối thị trường Trung Quốc khổng lồ với phần còn lại của thế giới. Nhưng những năm gần đây, khi mà cái bóng của Đại Lục đang ngày càng phủ rộng lên Hong Kong, vị thế tài chính của thành phố này đang lung lay hơn bao giờ hết.

Vậy chuyện gì đang diễn ra?

Những áp lực chính trị từ bên ngoài

Những đòn tấn công kinh tế của phương Tây vào Trung Quốc đã gây ra những tác động không nhỏ đối với Hong Kong. Cuối năm ngoái, ngay trước khi rời khỏi Nhà Trắng, ông Trump đã ký một loạt lệnh hành pháp quy định rằng các cá nhân và công ty Hoa Kỳ không được giao dịch cổ phần từ 44 công ty được cho là có mối liên quan với quân đội Trung Quốc. 

Động thái này đã khiến thị trường chứng khoán của Hong Kong cũng bị vạ lây, khi 12 trong số 44 công ty, bao gồm Xiaomi, China Unicom và China National Offshore Oil Corporation, được niêm yết trên chỉ số Hang Seng của Hong Kong (HSI). Sau ngày Nhà Trắng công bố lệnh trừng phạt, thị trường chứng khoán Hong Kong đã rơi gần 200 điểm. 

Hong Kong đang dần bị che lấp bởi cái bóng của Đại Lục

Tình hình cũng không khả quan hơn với Hong Kong sau khi Nhà Trắng đổi chủ. Những chính sách rắn với Trung Quốc của ông Donald Trump gần như được giữ nguyên trong nhiệm kỳ của ông Biden. Sự căng thẳng này tiếp tục đẩy Hong Kong vào thế bị động trước hành động của các ông lớn. Một thống kê chính thức của chính phủ Hong Kong trong năm 2020 cho thấy là 21% các công ty được khảo sát nói rằng họ không chắc chắn về tương lai của họ tại đây, và 4% đã lên kế hoạch để rời đi. Trong khi đó số lượng văn phòng của các công ty Trung Quốc thì vẫn tăng liên tục

Và những thay đổi tiêu cực của hệ thống bên trong

Trong khi chưa có câu trả lời cho những căng thẳng quốc tế, Hong Kong đã phải đối mặt với một vấn đề khác ngay trước mắt. Trong tháng 1 năm 2021, khoảng 52% số lượng các doanh nghiệp niêm yết trên Hong Kong là đến từ Trung Quốc. Và nhiều doanh nghiệp trong số này đang đưa những phong cách tài chính “bất quy tắc” của Đại Lục vào thị trường Hong Kong, làm xói mòn những tiêu chuẩn đã có gần nửa thế kỷ tại đây.

Những thay đổi trong thị trường vốn đang là những dấu hiệu rõ ràng nhất. Tại Hong Kong, cũng giống như nhiều nước phương Tây khác, khi một doanh nghiệp muốn IPO hoặc phát hành trái phiếu với số lượng lớn, họ sẽ phải sử dụng hình thức vay hợp vốn. Với hình thức này, nhiều ngân hàng sẽ hợp tác cùng nhau để bảo lãnh khoản phát hành của công ty. Để cho công việc teamwork này được diễn ra trơn tru, công ty phát hành sẽ chọn ra một ngân hàng “nhạc trưởng” để dàn xếp toàn bộ thương vụ và điều phối các ngân hàng còn lại. Các “nhạc trưởng” thường nhận mức hoa hồng cao nhất, có thể lên đến 10% giá trị phát hành.

Việc sắp xếp như ở trên không phải một quy định bắt buộc trên thị trường mà chỉ là một “quy tắc ứng xử” giữa các bên khi tham gia thị trường tài chính. Tuy nhiên, quy tắc này đang dần bị phá vỡ. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cố tình chọn ngân hàng “nhạc trưởng” chậm nhất có thể, tạo ra sự cạnh tranh giữa các ngân hàng trong hệ thống, làm giảm mức phí hoa hồng xuống. 

Dù muốn hay không, văn hóa và lối sống Trung Quốc cũng đang dần len lỏi vào vùng đất này

Và để có lợi thế cạnh tranh, các ngân hàng sẵn sàng thổi phồng giá trị của khoản phát hành bằng nhu cầu ảo, khiến cho giá trị cổ phiếu của công ty tăng mạnh tới những mức giá không thể chấp nhận được, trước cả khi được phát hành ra thị trường. Bất kỳ nhà đầu tư tội nghiệp nào mua phải những cổ phiếu này sau đó, sẽ phải chịu thiệt hại khi qua thời gian, giá cổ phiếu sẽ giảm dần về giá trị thực.

Vậy trong tương lai chuyện gì sẽ xảy ra?

Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng tương lai Hong Kong (SFC) đang nỗ lực để làm giảm vấn đề thổi phồng giá chứng khoán bằng cách đề ra dự thảo về việc đưa một vài tiêu chuẩn tài chính của phương Tây vào trong quy định. 

Tuy nhiên, đó chỉ là một giải pháp ngân hạn. SFC nói riêng và cả thị trường tài chính Hong Kong nói chung đang đứng trước 2 lựa chọn khó khăn. Nếu tiếp tục cố gắng áp dụng những tiêu chuẩn phương Tây, họ có thể mất đi những khách hàng Trung Quốc khổng lồ; nếu không thì vị thế của một trung tâm tài chính hàng đầu sẽ bị lung lay. Nhưng không sớm thì muộn, Hong Kong sẽ phải chọn cho mình một phe.

Thuận Nguyễn
About Author

Thuận Nguyễn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *